جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
ارتباط با ماآرشيوشناسنامه صفحه اصلي
تاریخ 1391/02/17 - روزنامه سراسري صبح ايران (يكشنبه) نسخه شماره 4143


عصب واگ چيست ؟


شوره سر


خبرها از عالم علم


 عصب واگ چيست ؟  

 قسمت دوم و پاياني

عصب واگ چپ پس از دادن شاخه‌هاي عصبي به قلب، شبکه عصبي در ريه و مري ايجاد مي‌کند و نهايتا با نام تنه قدامي واگ، از سوراخ مري در ديافراگم وارد شکم مي‌شود.

عصب واگ رشته‌هاي پاراسمپاتيک حرکتي را براي همه اين اندام‌هاي داخلي از گردن تا نيمي از روده بزرگ ( به جز غده‌هاي فوق‌کليوي) فراهم مي‌کند.

عصب واگ همچنين به چند عضله اسکلتي هم عصب مي‌دهد، از جمله عضلات حنجره.

به اين معنا عصب واگ مسئول وظايف متعددي از تنظيم ضربان قلب، حرکات دستگاه گوارش، تعريق دارد و همچنين در چند حرکت عضلاني در دهان، از جمله حرف زدن (از طريق عصب راجعه حنجره‌اي) و باز نگهداشتن حنجره هنگام نفس کشيدن نقش دارد.

عصب واگ همچنين رشته‌هاي آوراني را به مجراي گوش خارجي و بخشي از پوشش مغز (مننژ) مي‌دهد. براي همين است فردي که داخل گوشش را دستکاري مي‌کند، مثلا براي تميز کردن موم گوش با گوش‌ پاک کن ممکن است به سرفه بيفتد.

کار عصب واگ

رشته‌هاي عصبي حرکتي درون عصب واگ عمده‌ترين ميزان بخش"پاراسمپاتيک" دستگاه عصبي خودکار" (بخش غيرارادي دستگاه عصبي) را تشکيل مي‌دهند. بخش پاراسمپاتيک دستگاه عصبي خودکار در مقابل بخش سمپاتيک اين دستگاه قرار مي‌گيرد و اثرات اين دو بخش متضاد هم است. براي مثال تحريک دستگاه عصبي پاراسمپاتيک ضربان قلب را کند و تحريک دستگاه عصبي سمپاتيک ضربان قلب را تند مي‌کند.تحريک عصب واگ ضربان قلب را کاهش مي‌دهد و تحريک شديد آن ممکن است حتي باعث ايست قلب شود.

براي اولين بار "اوتو لووي" در سال 1921 نشان داد که تحريک عصب واگ در يک قورباغه به آزادي ماده‌اي مي‌انجامد که مي‌تواند ضربان قلب قورباغه ديگري را که تنها از طريق انتقال مايعات با قورباغه اول ارتباط داشت، کاهش دهد. او اين عامل ناشناس را "واگوستوف" ناميد.

امروزه مي‌دانيم که پايانه‌هاي عصب واگ در محل گره ضربان‌ساز قلب يک واسطه شيميايي به نام "استيل کولين" آزاد مي‌کنند که سرعت ضربان قلب را کاهش مي‌دهد؛ اين تنظيم سرعت ضربان قلب به طور مداوم صورت مي گيرد، و تاثير دستگاه عصبي سمپاتيک را متعادل مي کند.رشته‌هاي عصب واگ در ريه‌ها، عضلات صاف جدار مجاري هوايي را تحريک مي‌کنند و باعث افزايش مقاومت در برابر جريان هوا مي‌شوند (انقباض برونش‌ها). در اينجا هم دستگاه عصبي سمپاتيک در جهت مخالف باعث شل‌ شدن ديواره مجاري هوايي ( گشاد شدن برونش‌ها) مي‌شود.رشته‌هاي عصب واگ در دستگاه گوارش عضلات صاف جدار معده و روده را تحريک مي‌کنند، اما در مورد دريچه حلقوي (اسفنکتر) خروجي معده، که باعث ماندن محتويات معده درون آن مي‌شود، اثر مخالف دارد و آن را شل مي‌کند.

رشته‌هاي عصب واگ همچنين ترشح اسيد معده و آنزيم‌هاي گوارشي را که از معده و روده آزاد مي‌شوند، همچنين خروج صفرا را از کيسه صفرا تحريک مي‌کنند. عصب واگ ترشح هورمون‌هاي لوزالمعده که به ذخيره کردن مواد غذايي جذب‌شده کمک مي‌کنند،‌ را نيز تحريک مي‌کند.در مجموع اين تاثيرات دستگاه گوارش را حين و پس از غذا خوردن به کار مي‌اندازد،‌ که باز در جهت متضاد با اثر دستگاه عصبي سمپاتيک است که دستگاه گوارش را غيرفعال مي‌کند.

عوارض تحريک شديد عصب واگ

فعال شدن عصب واگ به کاهش ضربان قلب، افت فشار خون و يا هر دوي اينها منجر مي‌شود. اين فعال شدن ممکن است در جريان بيماري‌هايي مانند يک التهاب ويروسي حاد دستگاه گوارش يا التهاب حاد کيسه صفرا، يا در پاسخ به تحريک‌هاي ديگر از جمله ماساژ سينوس کاروتيد در گردن، مانور والسالوا (حبس کردن نفس و زور زدن)، يا درد به هر علتي مثلا کشيدن خون براي آزمايش رخ دهد. اگر فعال شدن عصب واگ به بيش از حد باشد، به خصوص اگر فرد دچار کم‌آبي بدن هم باشد، فرد غش مي‌کند و به اصطلاح "سنکوپ وازوواگال" رخ مي‌دهد.

همچنين در مورد استرس عاطفي شديد، که دستگاه عصبي سمپاتيک به شدت فعال مي‌شود، فعال شدن جبراني دستگاه عصبي پاراسمپاتيک با افت ناگهاني فشار خون و سرعت ضربان قلب مي‌تواند به غش‌کردن بينجامد.اين نوع غش‌کردن، سنکوپ وازوگال، کودکان کم‌سن و زنان را بيشتر مبتلا مي کند و همچنين ممکن است باعث از دست رفتن کنترل ادرار در لحظات ترس شديد شود.تحريک انتخابي اين عصب مي‌تواند به عنوان يک شيوه درماني به کار رود؛ براي مثال به نظر مي‌رسد تحريک عصب واگ براي افراد مبتلا به افسردگي مفيد باشد، و همچنين گاهي از تحريک اين عصب براي درمان صرع استفاده مي‌شود.


  شوره سر  

شوره سر از آن دسته مشكلاتي است كه نه‌تنها به سلامت مربوط مي‌شود و ممكن است نشانه بيماري‌هاي مختلف پوستي باشد، بلكه از نظر ظاهري هم فكر فرد را به خودش مشغول مي‌كند.به همين دليل هم دهها شيوه مختلف براي رهايي از شوره سر توصيه مي‌شود؛ از شامپوها و صابون‌هاي مخصوص گرفته تا استفاده از روغن نارگيل و...

اين ترس و نگراني از شوره سر تا جايي پيش مي‌رود كه پوشيدن لباس‌هايي با رنگ تيره، براي خيلي از اين افراد به آرزو تبديل مي‌شود. اما چاره كار چيست؟ اصلا چرا شوره سر ايجاد مي‌شود و براي كنترل آن بايد چه كار كرد؟

دكتر سيد مسعود داوودي، متخصص پوست و مو و عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي بقيه‌الله (عج )درباره علل ايجاد شوره سر به «جام‌جم» مي‌گويد: شوره سر از سلول‌هاي مرده پوست تشكيل شده است كه به صورت گروهي از سطح پوست سر كنده مي‌شود. البته افزايش پوسته‌ريزي يا كنده شدن بيش از حد سلول‌هاي مرده از سطح پوست دلايل مختلفي دارد.

وي با بيان اين‌كه شايع‌ترين علت بروز چنين مشكلي، بيماري پوستي‌اي به نام درماتيت سبوره است، مي‌گويد: درماتيت سبوره كه به آن اگزماي شوره‌اي نيز مي‌گويند، شايع‌ترين علت ايجاد شوره سر است. با اين حال موارد ديگري هم با شيوع كمتر ممكن است سبب ايجاد شوره سر شود؛ به عنوان مثال بعضي از بيماري‌هاي التهابي پوست مانند بيماري صدف (پسوريازيس) نيز مي‌تواند موجب پوسته‌ريزي و در نتيجه ايجاد شوره شود.

درماتيت سبوره، شايع‌ترين علت شوره سر

دكتر داوودي ضمن بيان اين نكته که آنچه عموما به نام شوره سر مي‌شناسيم اگزماي شوره‌اي يا درماتيت سبورئيك است، توضيح مي‌دهد: درماتيت سبورئيك كه بيماري التهابي و خارش‌دار پوست است بيشتر در پوست سر بروز مي‌كند و در موارد شديدتر ممكن است در قسمت‌هايي از بدن و صورت هم مشاهده شود.

اين پزشك متخصص درباره علل ايجاد اين بيماري مي‌گويد: علت اصلي بروز اين بيماري هنوز مشخص نيست، اما به نظر مي‌رسد عوامل ژنتيكي در ايجاد آن نقش دارد و همچنين نوعي قارچ ذره‌بيني نيز در تشديد علائم بيماري موثر است.

به گفته وي ، شوره ‌سر خفيف‌ترين حالت درماتيت سبوره است كه در آن به غير از پوسته‌ريزي ناشي از افزايش تقسيم سلولي، هيچ علامت ديگري وجود ندارد. البته در موارد شديدتر علاوه بر پوسته‌ريزي، ممكن است نشانه‌هايي مانند قرمزي و التهاب نيز مشاهده شود و بيمار هم از خارش و سوزش سرش شكايت داشته باشد.

اين متخصص بيماري‌هاي پوست و مو مي‌افزايد: ضايعاتي كه در اثر اين بيماري به وجود مي‌آيد، بيشتر در قسمت‌هايي از صورت كه مو دارد مانند زير ابروها، لبه مژه‌ها، ناحيه ريش و سبيل، اطراف و پشت لاله گوش مشاهده مي‌شود.

با اين حال، بيماري ممكن است در قسمت‌هاي ديگري از بدن مانند جلوي سينه، ناحيه پشت و بين دو كتف، زير بغل و كشاله‌ها نيز به شكل ضايعات قرمز و پوسته‌دهنده نمايان شود.

به گفته دكتر داوودي، استرس‌، مشغله‌هاي فكري، بي‌خوابي و وجود بيماري‌هايي كه طي آن سيستم ايمني بدن ضعيف مي‌شود نيز مي‌تواند موجب تشديد بيماري شود.

وي درباره سن بروز شوره سر مي‌گويد: شوره سر معمولا در سنين پس از بلوغ بروز مي‌كند؛ البته در چند ماه اول پس از تولد كه هورمون‌هاي مادر در بدن نوزاد باعث ترشحات غدد چربي‌ساز مي‌شود هم ممكن است شاهد ايجاد شوره سر باشيم. همچنين هر چه پوست چرب‌تر باشد احتمال بروز اين مشكل هم بيشتر مي‌شود.

چطور شوره را كنترل كنيم؟

وقتي صحبت از شوره سر مي‌شود، همه به ياد شامپوها و صابون‌هاي مخصوصي مي‌افتند كه مي‌تواند در درمان اين مشكل موثر باشد. اما آيا واقعا با استفاده از شامپويي خاص مي‌توانيم اميدوار باشيم مشكل براي هميشه برطرف شود؟

دكتر داوودي با اشاره به اين‌كه براي كنترل درماتيت سبوره بايد براساس شدت بيماري داروي مناسب تجويز شود، مي‌گويد: هنگامي كه شوره سر به تنهايي و بدون علامت ديگري بروز مي‌كند، نوع خفيف درماتيت سبوره است كه در بيشتر موارد با استفاده از شامپوهاي ضد شوره‌اي كه خاصيت ضد قارچ يا ضد پوسته‌ريزي دارد، كنترل مي‌شود.

با اين حال، اگر مشكل با استفاده از شامپو كنترل نشود، بايد از داروهاي موضعي ضدالتهاب و ضدپوسته‌ريزي كمك گرفت.

به گفته وي، در صورتي كه شوره سر با استفاده از شامپو و داروهاي موضعي هم برطرف نشود، لازم است از داروهاي خوراكي استفاده كنيد.

دكتر داوودي ضمن بيان اين‌كه روش خاصي براي برطرف شدن دائمي شوره سر وجود ندارد، خاطر نشان مي‌كند: زماني كه با استفاده از روشي خاص موفق شديم شوره سر را كنترل كنيم، بهتر است براي پيشگيري از ايجاد يا شديدتر شدن شوره، گاهي از همان روش براي كنترل شوره سر كمك بگيريم. البته افراد معمولا از اين موضوع شكايت دارند و مي‌گويند زماني كه براي مدتي خاص از يك شامپو استفاده مي‌كنند، موهايشان به آن عادت كرده و شامپو ديگر كارايي لازم را ندارد.

وي در اين زمينه توضيح مي‌دهد: در چنين شرايطي بهتر است بيمار به صورت چرخشي شامپوي ضد شوره‌اي را كه استفاده مي‌كند، تغيير دهد تا نتيجه مطلوب را به دست آورد.


 خبرها از عالم علم 

 سرطان‌هاي مقعد و روده بزرگ

اگر شما هم براي مصرف مکمل‌هاي امگا 3 دنبال بهانه هستيد خوب بشنويد: محققان در کنفرانس پيشگيري از سرطان در هوستون اعلام کردند دوبررسي جديد نشان داده مکمل‌هايي که داراي سلنيوم و امگا 3 هستند مي‌توانند جلوي پيشرفت سرطان‌هاي روده بزرگ و مقعد را گرفته و از عود اين بيماري جلوگيري کنند. به گزارش روزنامه اطلاعات، در بررسي اول محققان موسسه ملي علوم سلامت محيط متوجه شدند رژيم‌هاي غني از اسيد چرب امگا3 خطر ابتلا و پيشرفت سرطان مقعد و روده بزرگ را تا 40 درصد کم مي‌کند. در بررسي ديگر محققان ايتاليايي متوجه شدند مکمل‌هاي حاوي سلنيوم شانس عود پوليپ روده را تا همين مقدار کم مي‌کنند. بد نيست بدانيد ترکيبات مکمل به شکل 200 ميکروگرم سلنيو متيونين، 30 ميليگرم روي،600 واحد بين‌المللي ويتامين آ و 180 ميليگرم ويتامين ث و 30 ميليگرم ويتامين ‌اي بوده است.

محققان تخمين زده‌اند حتي بعد از 15 سال، 48 درصد کساني که اين مکمل‌ها را مصرف مي‌کنند از شر پوليپ روده در امان مي‌مانند. بد نيست بدانيد سلنيوم در خاک وجود دارد و با خوردن گياهان، ماهي و گوشت حيوانات گياهخوار مي‌توانيد به اين ماده غذايي دست پيدا کنيد. امگا 3 هم در ماهي بخصوص روغن ماهي آزاد، ماهي خال مخالي، شاه ماهي، ساردين و ماهي تن و در گياهاني مانند کتان و روغن بذر کتان، کلم بروکسل، لوبياي سويا و روغن سويا، روغن کانولا، اسفناج، گردو و کيوي وجود دارد.بر اساس آمار انجمن تحقيقات سرطان آمريکا يک چهارم افراد که اغلبشان بالاي 60 ساله اند، دست کم يک پوليپ يا آدنوم دارند. پوليپ يا آدنوما نوعي تومور خوش خيم در روده بزرگ است که اگر چه احتمال تبديل آن به سرطان کم است اما آمار نشان داده که 70 تا 80 درصد سرطان‌هاي اين ناحيه قبلاً پوليپ بوده‌اند.

ورزش بر ضد سرطان پروستات

باور نمي‌کنيد اگر بگوييم که مي‌توانيد به سادگي جلوي سرطان پروستات را بگيريد. محققان مدرسه سلامت عمومي‌ هاروارد در بوستون معتقدند حتي 15 دقيقه ورزش در روز مي‌تواند خطر سرطان پروستات را در مردان کم کند. بنابراين اگر وقت ورزش طولاني را نداريد از زير آن شانه خالي نکنيد. اگرچه ورزش‌هاي سخت براي سرطان پروستات مفيد است اما شما در اين 15 دقيقه مي‌توانيد پياده‌روي تند، دويدن، دوچرخه سواري و يا باغباني کنيد.به گزارش روزنامه اطلاعات، همانطور که مي‌دانيد سرطان پروستات از سرطان‌هاي شايع در آقايان بالاي 50 سال است که معمولاً رشد کندي داشته و به همين علت خيلي از اوقات علامت واضحي از خود نشان نمي‌دهد تا اينکه رشد کرده و به مراحل پيشرفته برسد. براي تشخيص زودرس اين بيماري به آقايان توصيه مي‌شود که در سنين بالاي 40 سال آزمايش خون براي اندازه‌گيري آنتي‌ژن مخصوص پروستات را انجام دهند. اما زياد نگران نشويد، مي‌توانيد با ورزش به خودتان کمک کنيد.تحقيقات نشان داده که فعاليت بدني منظم چه سخت و چه متوسط مي‌تواند خطر مرگ در اثر سرطان پروستات و مرگ‌هاي ديگر ازجمله ديابت و بيماري قلبي را کم کند. محققان انجمن تحقيقات سرطان آمريکا متوجه شده‌اند که 5 ساعت فعاليت شديد يا بيشتر در هر هفته تا 56 درصد مرگ در اثر سرطان پروستات را کم مي‌کند. اگرچه پيش از اين هم تاثير ورزش بر پيشرفت سرطان پروستات بررسي شده بود اما اين تحقيق اولين مطالعه وسيعي است که رابطه ورزش و مرگ در اثر اين سرطان را بررسي مي‌کند.

عوامل مهم در نارسايي کليه

رئيس بيمارستان پيوند اعضاء منتصريه مشهد با اشاره به اينکه افزايش بي تحرکي، استفاده از غذاهاي آماده با درصد چربي بالا، استعمال دخانيات و نداشتن زندگي سالم موجب بروز بيماريهاي مزمن از جمله ديابت و فشار خون مي شود، اظهار داشت: ابتلا به بيماري هاي مزمن در دراز مدت مي تواند به کليه ها آسيب و منجر به نارسايي و نياز به پيوند کليه شود.به گزارش برنا، علي اصغر يارمحمدي با اشاره به اينکه در حال حاضر 939 نفر در ليست افراد نيازمند پيوند کليه دانشگاه قرار دارند، خاطر نشان کرد: اين بيماران در هفته سه تا 4 بار مجبور به انجام دياليز و صرف وقت و مشکلاتي زيادي هستند در حالي که با انجام اقدامات پيشگيرانه و جلوگيري از ابتلا به بيماريهاي مزمن مي توان از بروز بسياري از بيماريهاي کليوي جلوگيري کرد.مدير گروه ارولوژي دانشگاه علوم پزشکي مشهد پيوند عضو از بيماران مرگ مغزي را بهترين روش براي نجات جان و بهبود شرايط زندگي بيماران نيازمند به پيوند عنوان کرد و خاطر نشان کرد: اعضاء و بافتهاي يک بيمار مرگ مغزي شده مي تواند موجب نجات و ادامه حيات 50 بيمار شود.عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشکي مشهد با اشاره به اينکه رسانه‌ها در راستاي ايجاد فرهنگ‌سازي براي عمل پيوند عضو نقش بسزايي دارند، افزود: آمار تعداد افراد درخواست‌کننده براي عمل پيوند اعضاء در ايران بسيار زياد بوده و فقط از طريق فرهنگ‌سازي رسانه‌ها مي توان در افزايش رضايت نزديکان افراد مرگ مغزي شده و توجيه اين عمل خداپسندانه موفق عمل کرد.يارمحمدي گفت: تعداد آمار تصادف که منجر به مرگ مغزي مي‌شوند، در ايران بالا ست در حالي که تعداد معدودي از نزديکان اين افراد به اهداء عضو رضايت مي دهند.

عامل شيوع ويروس ايدز

خاوير مارتينز – پيكادو سرپرست اصلي اين مطالعه تشريح كرد كه تيم مطالعاتي وي مولكولي را شناسايي كرده‌اند كه به ويروس ايدز امكان مي‌دهد مانند يك «اسب تروا» يا به عبارت ديگر به شكل مخفيانه در بدن جا به جا شود و به سلولهاي دندريتي حمله كند. سلولهاي دندريتي در واقع مسوول فعال سازي سيستم ايمني بدن هستند.به گزارش ايسنا، مارتينز – پيكادو تاكيد كرد اين يافته دريچه نويني را به روي توليد خانواده جديدي از داروها مي‌گشايد كه اميد مي‌رود بتوانند تكثير ويروس ايدز را در بدن قربانيان تا 50 درصد كاهش دهند. هم چنين مي‌تواند به توليد واكسن موثري براي مقابله با ايدز كمك كند.اين متخصصان اظهار داشتند كه مطالعات فوق هنوز در مراحل ابتدايي است و حدودا 10 تا 15 سال طول مي‌كشد تا پس از آزمايشات مناسب، محصولي كارآمد براي متوقف سازي اين مولكول مهم توليد شود.

فوايد کشمش در عملکرد قلب

'يوسف نقيايي' در گفت و گويي افزود: كشمش جزو گروه ميوه هاي خشك، دسته بندي مي شود و هر دو تا سه قاشق غذاخوري از آن معادل 45 تا 50 گرم، يك واحد ميوه محسوب مي شود.به گزارش ايرنا ؛اين كارشناس تغذيه ادامه داد: مصرف كشمش مي تواند علاوه بر انرژي بالا، قند خون شخص را به سرعت افزايش دهد بنابراين كساني كه در معرض بروز ديابت هستند و يا به اين بيماري مبتلا مي باشند مي بايست در مصرف آن دقت بسياري داشته باشند و از مصرف زياد آن خودداري كنند.نقيايي تصريح كرد كشمش حاوي آهن قابل توجهي است به طوري كه در هر صد گرم از اين ماده غذايي حدود سه و نيم گرم آهن وجود دارد و براي كودكان و نوجوانان به عنوان تنقلات سالم و پيشگيري كننده خوبي براي كمبود آهن است.وي افزود: پتاسيم قابل توجهي در كشمش موجود است و سديم آن نيز بسيار پايين است بنابراين در بين افرادي كه با مشكلات قلبي و عروقي مواجه هستند، مصرف متعادل آن مي تواند به كاركرد صحيح قلب كمك كند.


 
سياسي
خبر دانشگاه
دانش و پژوهش
اقتصاد و بازار
مرز پرگهر
دريچه هنر
آزمون و سنجش
در قلمرو ورزش
آگهي