جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
ارتباط با ماآرشيوشناسنامه صفحه اصلي
تاریخ 1392/09/06 - روزنامه سراسري صبح ايران(چهارشنبه) نسخه شماره 4583

 حقوقي 

 حقوق پديدآورندگان نرم افزارهاي رايانه‌اي

حقوق مالکيت فکري به عنوان يک مفهوم کلي، با پيشرفت فناوري هاي نوين، مصاديق گوناگون مي يابد که قوانين متناسب با خود را مي طلبد، چراکه ماهيت هر پديده اي با پديده ديگر متفاوت است و در خيلي از موارد نمي توان قواعد موجود را به مصاديق نو تسري داد. از جمله اين پديده هاي نوين، نرم افزارهاي رايانه اي است که امروزه بخش مهمي از فعاليت هاي گوناگون، اعم از اقتصادي، فرهنگي، سياسي، اجتماعي و... را سهولت مي بخشد و حتي کتاب هاي الکترونيکي در بسياري موارد جايگزين کتب چاپي شده است. اين استفاده گسترده از فناوري هاي نوين مستلزم رعايت حقوق توليدکنندگان اين محصولات است. بر اين اساس در سال هزار و سيصد و هفتاد و نه، قانوني تحت عنوان قانون حمايت از حقوق پديدآورندگان نرم افزارهاي رايانه اي به تصويب رسيده است که حق نشر، عرضه، اجرا و حق بهره برداري مادي و معنوي نرم افزار رايانه اي را متعلق به پديدآورنده آن مي داند که براساس آن مدت مالکيت مادي سي سال و مالکيت معنوي اثر به صورت مادام العمر متعلق به پديدآورنده خواهد بود. علامت هايي مانند نام و عنوان و ... که معرف نرم افزار است نيز مورد حمايت قانون قرار دارد و کسي نمي تواند آنها را براي نرم افزار توليدي خود به کار ببرد، چرا که موجب اشتباه مصرف کننده مي گردد. تخلف از اين امر علاوه بر الزام به جبران خسارت، مجازات حبس و جزاي نقدي نيز در پي دارد؛ لکن ساخت نرم افزارهاي مکمل نرم افزار موجود، با رعايت حقوق مادي نرم افزارهاي اوليه مجاز است.

توجه به اين نکته حائز اهميت است که چنانچه شخصي براي ساختن نرم افزار خاصي به استخدام ديگري درآيد و با وي قرارداد منعقد کند، حقوق مادي مربوط به حق تغيير و توسعه نرم افزار متعلق به استخدام کننده يا کارفرما است؛ اما نام پديدآورنده براي صدور گواهي ثبت بايد به مرجع ثبت (مرجع ثبت نرم افزارها ي پديدآورده شده، پس از تاييديه ي شوراي عالي انفورماتيک، حسب مورد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و يا مرجع ثبت شرکت ها است)ارائه شود. اهميت تاييديه شوراي عالي انفورماتيک بدان جهت است که چنانچه حقوق پديدآورنده نرم افزار توسط ديگري مورد تعرض قرار گيرد، اقامه دعواي نقض حقوق مورد حمايت، در صورتي در مراجع قضايي مسموع خواهد بود که پيش از اقامه دعوي، تاييديه فني مذکور صادر شده باشد و در خصوص حق اختراع، علاوه بر تاديه مزبور، تقاضاي ثبت نيز بايد به مرجع مربوط تسليم شده باشد. براي صدور تاييديه ي فني در خصوص نرم افزارهايي که پديدآورنده آن مدعي باشد يک اختراع است، کميته اي به نام (کميته حق اختراع) زير نظر شوراي عالي انفورماتيک تشکيل مي شود که ترکيب آن متشکل از سه کارشناس ارشد نرم افزار به عنوان نمايندگان شوراي عالي انفورماتيک، نماينده سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و يک کارشناس حقوقي به انتخاب شوراي عالي انفورماتيک مي باشد. پس از آن شوراي عالي انفورماتيک براي اينکه نرم افزار خلاف اخلاق اسلامي و عفت عمومي و سلامت شخصيت کودکان و نوجوانان نباشد، از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، کتبا استعلام مي نمايد و آن وزارتخانه بايد ظرف دو هفته در خصوص استعلام شورا، اعلام نظر نمايد.

در آخر بايد به دو نکته توجه داشت؛ اول آنکه جرم موضوع قانون حمايت از حقوق پديدآورندگان نرم افزارهاي رايانه اي از جمله جرائم قابل گذشت است، لذا رسيدگي به آن با شکايت شاکي خصوصي آغاز و با گذشت وي ختم مي گردد و ديگر اينکه حقوق برشمرده شده براي پديدآورنده نرم افزار (از قبيل حق نشر، عرضه و اجرا و...) در صورتي مورد حمايت اين قانون است که موضوع براي نخستين بار در ايران توليد و توزيع شده باشد.

خدايار سعيد وزيري


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
سياسي
خبر دانشگاه
دانش و پژوهش
اقتصاد و بازار
مرز پر گهر
در قلمرو ورزش
آگهي