جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
ارتباط با ماآرشيوشناسنامه صفحه اصلي
تاریخ 1394/06/21 - روزنامه سراسري صبح ايران(شنبه) نسخه شماره 5087

 دردسرهاي رگ‌هاي‌ کم‌خون 

 آمارهاي نگران‌کنند‌ه‌اي از فقر‌آهن و کم‌خوني در بين ايراني‌ها بخصوص خانم‌ها و دختران ايراني به گوش مي‌رسد. آن‌طور که گفته مي‌شود 50 درصد خانم‌هاي باردار و نيمي از دختران و زنان 14 تا 43 سال دچار کمبود آهن هستند و حدود يک‌سوم اين افراد از کم‌خوني شديد رنج مي‌برند.

کم خوني انواع مختلفي دارد. از کم خوني ناشي از فقر آهن گرفته تا تالاسمي و انواع نادر آن. با دکتر «سميه خمسي»، فوق تخصص خون و سرطان بالغين، عضو هيات علمي دانشگاه تهران گفت وگويي ترتيب داده ايم تا بيشتر با انواع رايج کم خوني، علائم و روش هاي درمان آن آشنا شويم.

کم خوني چيست و چه افرادي بيشتر در معرض اين مشکل قرار دارند؟

آنمي يا کم خوني زماني بروز مي کند که ميزان هموگلوبين در خون پايين تر از حد استاندارد باشد. هموگلوبين ترکيبي پروتئيني است که وظيفه حمل اکسيژن به بافت هاي بدن را به عهده دارد.

بنابر گزارش سازمان بهداشت جهاني حدود 25 درصد از مردم جهان از کم خوني رنج مي برند که نيمي از اين ميزان به کمبود آهن در افراد مربوط مي شود. معمولا خانم ها به دليل خونريزي ماهانه، کودکان در سنين رشد و خانم هاي باردار بيشتر در معرض کم خوني قرار دارند.

درباره گلبول هاي قرمز، هموگلوبين و آهن و همچنين علل بروز کم خوني بيشتر توضيح بدهيد.

عوامل متعددي در بروز کم خوني نقش دارد. گاهي اين هموگلوبين توسط مغز استخوان توليد نمي شود و در برخي موارد اين هموگلوبين ها به صورت خونريزي از بدن دفع مي شوند.

علاوه بر اين در برخي موارد از دست رفتن هموگلوبين در داخل بدن رخ مي دهد به اين ترتيب که تخريب در طحال احتباس مي شود.

کم خوني چه نشانه هايي دارد؟

بيشتر افرادي که دچار کم خوني جزئي هستند معمولا متوجه آن نمي شوند. شدت و ميزان علائم بستگي به شدت، نوع و سرعت بروز کم خوني دارد.

اگر کم خوني بتدريج بروز کند، فرد به مرور با علائم حاصله تطابق پيدا مي کند و ديرتر متوجه مشکل شده و ديرتر به پزشک مراجعه مي کند، اما به طور کلي کم خوني خود را با نشانه هايي مثل ضعف، خستگي، افزايش ضربان قلب، تنگي نفس، رنگ پريدگي، سردرد، سرگيجه، افت فشار و... نشان مي دهد.

البته در برخي انواع کم خوني علائمي مثل درد در شکم، کمر يا سينه، اختلالات ديد، زردي و تورم اعضاي بدن نيز ديده مي شود.

توجه داشته باشيد کم خوني در افراد سالمند خطر مرگ ناشي از بيماري، سکته قلبي يا سکته مغزي را افزايش مي دهد.

اشاره کرديد که کم خوني انواع مختلفي دارد. لطفا درباره شايع ترين آنها توضيح بيشتري بدهيد.

کم خوني ناشي از فقر آهن: اين نوع کم خوني شايع ترين نوع کم خوني است که حدود 50 درصد آنمي هاي تشخيص داده شده را دربرمي گيرد.

کاهش ميزان آهن مي تواند ناشي از خونريزي به دليل عادت ماهانه شديد يا طولاني مدت خانم ها، فيبروم رحم، سرطان کولون يا مصرف منظم آسپيرين و همچنين داشتن تغذيه اي فقير از آهن باشد. در کم خوني ناشي از فقر آهن اندازه گلبول هاي قرمز تغيير کرده و کوچک تر از حد معمولي مي شوند.

مصرف مواد غذايي سرشار از آهن مانند گوشت قرمز، ماهي، گوشت پرندگان، تخم مرغ و موادغذايي غني شده از آهن مي تواند از بروز اين نوع کم خوني تا حدودي پيشگيري کند.

مصرف ويتامين C جذب آهن را بالا مي برد. گاهي اين نوع کم خوني به دليل عدم توانايي بدن در جذب آهن نيز بروز مي کند که مي تواند ناشي از وجود بيماري هايي مانند بيماري سلياک (عدم تحمل گلوتن) باشد.

در افرادي که جراحي معده براي کاهش سطح جذب و ايجاد کاهش وزن انجام داده اند، نيز جذب آهن بشدت کاهش پيدا مي کند.

چاي، قهوه، شير، فيبر بالاي غذا، مکمل هاي کلسيم، روي، مس و نيز آنتي اسيدها، رانيتيدين و امپرازول و ترکيبات مشابه، داروهاي درمان پوکي استخوان نيز جذب آهن را کم مي کنند و اين لزوم رعايت فاصله مناسب استفاده از اين داروها و مواد غذايي را نشان مي دهد.

کم خوني ناشي از کمبود ويتامين B12 و اسيدفوليک: در اين نوع کم خوني گلبول هاي قرمز تغيير شکل داده و بزرگ مي شوند که به آن کم خوني مگالوبلاستيک مي گويند.

اين کم خوني به دليل کمبود ويتامين B12 يا اسيدفوليک (ويتامين B9) بروز مي کند که در مورد اول کم خوني مي تواند ناشي از کمبود جذب اين ويتامين به دليل التهاب ها و جراحي هاي معده و روده، برخي داروها و عفونت ها، رژيم هاي غذايي بويژه گياهخواري يا وجود يک بيماري خودايمني به نام کم خوني کشنده يا پرنيسيوز باشد.

اين کم خوني انواع مادرزادي نيز دارد که نادر است. يکي از علائم مهم اين آنمي علائم عصبي است.

اگر اين مشکل بموقع درمان نشود امکان بروز اختلالات حرکتي، عدم تعادل و اختلال کنترل ادرار و مدفوع نيز وجود دارد که جزو مشکلات غيرقابل برگشت هستند.

از طرف ديگر کاهش جذب ويتامين B12 در سنين بالا و مصرف برخي داروها نيز عوامل بروز اين نوع کم خوني را افزايش مي دهند.

کمبود ناشي از اسيدفوليک نيز به دليل افزايش نياز در دوران رشد، دوران بارداري، حتي بيماري، عدم مصرف سبزيجات تازه، مشکلات جذب در بيماري هاي گوارشي مثل سلياک، جراحي روده کوچک يا به دنبال مصرف برخي داروها (مانند برخي داروهاي ضدصرع) بروز مي کند.

کم خوني ناشي از بيماري هاي مزمن: برخي از بيماري هاي مزمن و گاهي درمان آنها باعث کاهش ميزان گلبول هاي قرمز خون مي شود. انواع سرطان، بيماري هاي عفوني مثل ايدز، سل و بيماري هاي التهابي مثل آرتريت روماتوئيد، لوپوس، کرون، بيماري هاي کبدي، کم کاري تيروئيد مي توانند روي فعاليت مغز استخوان تاثير گذاشته و عاملي براي بروز کم خوني شوند

نارسايي کليوي نيز باعث کم خوني مي شود، چون کليه ها هورموني به نام اريتروپروتئين توليد مي کنند که باعث تنظيم ميزان گلبول هاي قرمز مي شود.

کم خوني ناشي از خونريزي: از دست دادن خون زياد به دليل مشکلاتي مثل تصادفات شديد، عمل جراحي، زايمان و... با سرعت بيشتر کم خوني مي آورد.

برخي مشکلات دستگاه گوارشي مانند زخم هاي گوارشي، پوليپ هاي روده يا سرطان کولورکتال و... نيز به بروز کم خوني منجر مي شود.

تالاسمي: تالاسمي از شايع ترين علل کم خوني هاي مادرزادي است که شامل طيفي از بيماري ها از کم خوني خفيف در نوع مينور تا شديد در نوع ماژور و نيازمند تجويز مداوم خون مي باشد.

در اين نوع کم خوني گلبول هاي قرمز اغلب کوچک شده اند در صورت تاخير درمان مناسب، بيمار دچار تغيير شکل هاي استخواني، اختلالات رشدي و کارکرد هورموني و در انواع شديد آن ازدياد آهن بدن مي شود.

منبع :جام جم


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
سياسي
خبر دانشگاه
پزشكي
استانها
انرژي
اقتصادي
اجتماعي
هنري
ورزشي
آگهي