جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
ارتباط با ماآرشيوشناسنامه صفحه اصلي
تاریخ 1396/07/20 - روزنامه سراسري صبح ايران(پنجشنبه) نسخه شماره 5672

 قمري که بوي تخم‌مرغ گنديده مي‌دهد! 

 
"سازمان فضايي آمريکا"(ناسا) تصوير جديدي از قمرهاي مشتري منتشر کرده است که فضاپيماي "جونو" موفق به گرفتن آن شده است.

به گزارش ايسنا و به نقل از اسپيس، فضاپيماي "جونو"(Juno) که متعلق به ناسا است به تازگي موفق شده از دو قمر بزرگ مشتري عکس‌برداري کند.

آيو نزديکترين قمر از اقمار گاليله‌اي مشتري به اين سياره است.

اين قمر از نظر اندازه اندکي بزرگتر از ماه است و با 400 آتشفشان فعال، آيو فعال‌ترين جرم از نظر زمين‌شناختي در سامانه خورشيدي است.

علت فعاليت آتشفشاني بيش از حد آيو انرژي و اثر جزر و مدي مشتري و ساير اقمار گاليله‌اي اين سياره بر اين قمر است. اين ماه در عين حال بالاترين چگالي را در ميان قمرهاي سامانه خورشيدي دارد.

پژوهشگران دريافته‌اند که سطح اين قمر به شدت بوي نامطبوعي مانند بوي تخم مرغ گنديده مي‌دهد که ناشي از انتشار سولفور آهن و ساير ترکيبات گوگردي از آتشفشان‌هاي سطح اين قمر است.

با سطحي پر از حفره و لرزش‌هاي مداوم ناشي از فورانات آتشفشاني، آيو جهنم آتشين منظومه شمسي محسوب مي‌شود. به رغم اينکه سرماي کافي براي پوشاندن سطح قمر با لايه‌هايي از دي‌اکسيد گوگرد منجمد وجود دارد، اين قمر داخلي بزرگ مشتري، آتشفشاني‌ترين دنياي شناخته شده منظومه شمسي است و از سطحي که تنها يک دوازدهم سطح زمين مساحت دارد، 100 برابر بيشتر از تمام آتشفشان‌هاي زمين گدازه به بيرون پرتاب مي‌کند. سطح آيو به واسطه وجود چشمه‌هاي جوشان صخره‌هاي مذاب، چهره‌اي لکه لکه دارد و بزرگ‌ترينِ اين درياچه‌ها که "لوکي‌پاترا" ناميده مي‌شود، بيش از 200 کيلومتر عرض دارد.

در سطح اين قمر، ماگما با اعمال فشار ناگهاني راه خود را از بين شکاف‌هاي موجود در پوسته صخره‌اي باز مي‌کند و خطوطي از مواد مذاب را تشکيل مي‌دهد که 50 کيلومتر يا بيشتر طول دارد.

برخي از فوران‌هاي آتشفشاني آيو آنقدر شديد هستند که توده عظيمي از گاز و خاکستر را به ارتفاع 500 کيلومتر به داخل فضا پرتاب مي‌کنند. اين اتفاق وقتي رخ مي‌دهد که يک جريان مواد مذاب، لايه‌هاي سطحي دي‌اکسيد گوگرد منجمد را تبخير کند؛ يا گاز محلول موجود در ماگما با تشکيل حباب، توده‌هاي پرسرعت مواد مذاب را از سطح سياره به خارج پرتاب کند.تمام اين رفتارهاي خشن آتشفشاني، نتيجه جاذبه همزمان مشتري و دو خواهر آيو، اروپا و "گانيمد"(Ganymede) است.

مدت گردش مداري اين قمرها دقيقاً دو و چهار برابر گردش مداري آيو هست. در نتيجه، اين سه قمر به طور متناوب در يک خط قرار مي‌گيرند. در طول زمان کشش گرانشي آرام اين اجتماع دوره‌اي، مدار آيو را تدريجاً به صورت بيضوي درآورده است.

هنگامي‌که آيو اين مدار را طي مي‌کند، تأثير جاذبه مشتري بر روي آيو قوي و ضعيف مي‌شود. تنش‌هاي ناشي از اين پديده طي فرايندي که گرمايش جزر و مدي ناميده مي‌شود، قمر را از درون گرم مي‌کند. اين اثر بر روي آيو چنان قدرتمند است که مي‌تواند صخره‌ها را ذوب کند و آتشفشان‌ها را به وجود آورد.

با اين وجود، به نظر مي‌رسد که آيو در حال سرد شدن است. دليل اين امر نيز به احتمال زياد ناشي از کاهش تدريجي حالت بيضوي مدار آن نسبت به زمان‌هاي گذشته است. دهها يا شايد صدها ميليون سال بعد، تشديد مداري اروپا و گانيمد باعث خواهد شد که آيو در يک مدار تقريباً دايره اي، بدون گرمايش جزر و مدي قرار گيرد.

اروپا نام يکي از شصت و دو ماهِ سياره مشتري است. اين ماه در سال 1610 ميلادي توسط گاليله کشف شد.

نقشه‌برداري جهاني از نقش‌هاي دايره اي بر روي اقيانوس يخ‌زده قمر اروپا دانشمندان را از گمان‌هاي پيشين دور نمود. اين نقش‌ها کمان‌هايي به عرض 40 کيلومتر هستند که تا صدها کيلومتر گسترده شده‌اند. اين نقش‌ها معماي جديد قمر پيچيده شده در لفافه يخ هستند.

اين قمر خواصي مشابه زمين از جمله هسته متشکل از آهن و همچنين اقيانوس‌هاي آب شور دارد که کل سطح آن را پوشانده و به خاطر فاصله آن از خورشيد و دماي پايين، منجمد شده است.

ناسا اخيرا شواهد جديدي از فوران آب از زير سطح "قمر اروپا"، يکي از چند قمر سياره مشتري کشف کرده است.

تيمي از محققان موسسه علوم تلسکوپ فضايي با استفاده از تلسکوپ فضايي هابل اين رصدها انجام داده است. جزئيات کامل اين کشف در مجله Astrophysical منتشر شد.

محققان طي 15 ماه عبور قمر اروپا از برابر سياره مشتري را از 10 موقعيت مختلف رصد کردند. در جريان سه مورد از اين گذرها، محققان توانستند فوران‌هايي از بخار آب را در نزديکي قطب جنوب اين قمر مشاهده کنند.

ناسا شواهدي از وجود آب را در مناطق ديگر منظومه شمسي شناسايي کرده اما تنها در يک جا، يعني قمر انسلادوس سياره زحل توانسته بطور مستقيم آن را مشاهده کند.

دانشمندان از مدتها پيش تصور مي‌کردند که قمر اروپا حاوي يک اقيانوس زيرزميني است اما تنها در سال 2012 توانستند شواهدي از فوران بخار آب را در آن کشف کنند. در آن سال، تيمي از محققان ناسا توانسته بودند نوعي شفق را در منطقه جنوبي اين قمر شناسايي کنند که در اثر تعامل ذرات باردار با جو شکل مي‌گيرد.


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
سياسي
خبر دانشگاه
دانستني ها
پرشكي
استانها
انرژي
اقتصادي
اجتماعي
هنري
ورزشي
آگهي