جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
ارتباط با ماآرشيوشناسنامه صفحه اصلي
تاریخ 1396/09/20 - روزنامه سراسري صبح ايران(دوشنبه) نسخه شماره 5718

 گام جديد دانشمندان براي کشف معماي خودکشي نهنگ‌ها 

 
نهنگ‌ تک‌شاخ يکي از جانواران دريايي است که دست به خودکشي مي‌زند و خود را به ساحل مي‌اندازد. دانشمندان دانشگاه کاليفرنيا با نصب گيره‌هاي الکترونيک روي پشت آن‌ها متوجه شدند که اين موجودات در مواجهه با ترس تناقض فيزيولوژيک دارند.

به گزارش آنا به نقل از BBC، نهنگ تک‌شاخ (نيزه ماهي) نهنگي با جثه متوسط است و ويژگي بارز آن يک دندان نيش يا عاج طويل (بين 1/5 تا سه متر) در جنس نر است.

پژوهشگران دانشگاه کاليفرنيا با بررسي اطلاعات ارسالي از گيره‌هاي الکترونيک که به پشت اين آبزيان وصل کرده بودند متوجه شدند هنگام احساس خطر ضربان قلب نهنگ‌هاي تک‌شاخ پايين مي‌آيد اما در همان حال آنها براي فرار از خطر به سرعت شنا مي‌کنند.

پژوهشگران که نتيجه تحقيق خود را در نشريه دانش منتشر کرده‌اند مي‌گويند اين واکنش نهنگ‌هاي تک‌شاخ به خطر بسيار پرهزينه است چرا که در حين فعاليت شديد براي فرار، اکسيژني که به مغز آنها مي‌رسد محدود مي‌شود.

محققان در آب‌هاي کم عمق و پر از يخ درياهاي قطبي که محل زيست اين نهنگ است گيره‌هاي الکترونيک را به بدن آنها نصب کردند تا بتوانند آنها را رديابي و علائم فيزيولژيک آنها را ثبت کنند.

اين تحقيق اين سوال را مطرح مي‌کند که اين موجود اسرارآميز آب‌هاي يخي معروف به «تک‌شاخ دريا» چگونه مي‌تواند خود را با تجاوز روزافزون انسان به محيط زيستش همساز کند.

نهنگ‌هاي تک‌شاخ تا به حال در تماس با مزاحمت انسان قرار نمي‌گرفتنند چون عمدتا در ميان يخ‌هاي آب‌هاي قطبي پنهان هستند اما در دهه‌هاي اخير يخ‌ها کم شده‌اند و شرايط تغيير کرده است.

دکتر تري ويليامز پژوهشگر دانشکاه کاليفرنيا مي‌گويد: «کشتيراني و استخراج نفت و گاز وارد دنياي نهنگ‌هاي تک‌شاخ شده است».

ماجرا از آنجا شروع شد که دکتر مدز پيتر‌هايد-يورگنسون از موسسه منابع طبيعي گرينلند با دکتر ويليامز تماس گرفت. دکتر ‌هايد يورگنوسن براي تحقيقات خود با شکارچيان نهنگ همکاري مي‌کرد و مي‌خواست به جاي کشتن، به نهنگ‌ها گيره‌هاي الکترونيک وصل کند.

دکتر ويليامز پيش از اين، فناوري مطالعه فيزيولوژي دلفين‌ها را در موسسه خود توليد کرده بود و دکتر يورگنسون مي‌خواست ببيند آيا اين فناوري را مي‌شود براي نهنگ‌هاي تک‌شاخ به کار گرفت را يا نه.

دکتر ويليامز مي‌گويد: «اين فرصتي فوق‌العاده براي بررسي فيزيولوژي نهنگ‌هاي اعماق دريا بود».

آنچه دکتر ويليامز توليد کرده بود يک گيره الکترونيک بود که ضربان قلب آبزي را در کنار عمق و سرعت حرکت آبزي اندازه مي‌گرفت و با ماهواره قابل رديابي بود.

اين گيره‌هاي الکترونيک با بادکش به پشت نهنگ مي‌چسبند و وقتي گيره از بدن نهنگ جدا شود با ردياب ماهواره‌اي تعبيه‌شده در گيره مي‌توان آن را پيدا کرد.

دکتر ويليامز مي‌گويد: «ما با استفاده از اين فناوري روزها بر پشت يک نهنگ تک‌شاخ سوار بوديم و اين مرا واقعا شگفت‌زده کرد».

نصب گيره بر پشت نهنگ‌ها

پژوهشگران با کمک شکارچيان نهنگ‌هايي را که در تور گير افتاده بودند پيدا کرده، گيره را با بادکش به پشت نهنگ‌ها چسباندند و بعد آنها را در اعماق آبدره‌هاي شرق گرينلند رها کردند.دکتر ويليامز اولين اندازه‌گيري ضربان قلب نهنگ را به خاطر دارد، طبق انتظار، ضربان قلب نسبتا بالا بود: وقتي نهنگ‌ها هنوز در آب رها نشده بودند ضربان قلبشان حدود 60 تا در دقيقه بود، درست مثل ضربان قلب ما در حال استراحت.

اما به محض اين که نهنگ‌ها در آب رها شدند ضربان قبل آنها بلافاصله به سه تا چهار ضربه در ثانيه يا 15 تا 20 ضربه در دقيقه کاهش پيدا کرد.

دکتر ويليامز و همکارانش ابتدا فکر کردند اين واکنش مثل ميخکوب شدن بر اثر ترس است، تکان نخوردن و صبر کردن تا رفع خطر.

او مي‌گويد: «وقتي نگاه کرديم ديديم آنها با تمام سرعت در حال شنا هستند. بنابراين دو چيز متضاد همزمان اتفاق افتاده بود، تعداد ضربان قلب واقعا کم بود آن هم در زمان فعاليت. باورنکردني بود».

دانشمندان تصور مي‌کنند شايد اين معماي به ساحل افتادن نهنگ‌ها را توضيح دهد. اگر نهنگ با سرعت تمام در حال فرار است و تعداد ضربان قلبش اينقدر پايين، شايد اين باعث مي‌شود اکسيژن کافي به مغز نرسد و نهنگ جهت و راه خود را گم کند. اگر اين کاهش جريان خون و در نتيجه نرسيدن اکسيژن به مغز به مدت طولاني ادامه پيدا کند ممکن است حتي باعث آسيب ماندگار به مغز شود.

دکتر ويليامز مي‌گويد: «ما يک معماي فيزيولوژيک را شناسايي کرده‌ايم و قصد داريم با دنبال کردن جزئيات بفهميم چه اتفاقي مي‌افتد».

آنچه اين تحقيق مطرح مي‌کند آثار نگران‌کننده کشتيراني و استخراج بر زندگي نهنگ‌هاي تک‌شاخ و ديگر پستانداران آبزي در درياهاي قطبي است، درياهايي که روز به روز عاري‌تر از يخ مي‌شوند.وقتي به واکنش ترس اين نهنگ‌ها فکر مي‌کني و به تهديد جديدي که کشتي‌ها و سر و صداهاي ديگر براي آنها ايجاد مي‌کنند واقعا بايد جانب احتياط را رعايت کرد. اگر ما مي‌خواهيم اين نهنگ‌هاي تک‌شاخ همچنان در درياها زندگي کنند، شايد بايد از بعضي مناطق محافظت کنيم.


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
سياسي
خبر دانشگاه
دانستني ها
پزشكي
استانها
انرژي
اقتصادي
اجتماعي
هنري
ورزشي
آگهي