جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
ارتباط با ماآرشيوشناسنامه صفحه اصلي
تاریخ 1399/03/10 - روزنامه سراسري صبح ايران(شنبه) نسخه شماره 6401

 سرمقاله 

اين قطار از کنترل خارج شده جهاني، به سوي کدام مقصد مي‌شتابد؟!

آذر فخري 

هر مشکل-بگوئيم تروماي- اجتماعي در هرنقطه از جهان، هم روي افراد و کنش‌هاي جامعه مبداء تاثير دارد و هم موجب تغييراتي در جوامع ديگر مي‌شود.

جهان امروز با قرارگرفتن در يک شبکه گسترده و غيرقابل کنترل مجازي، بسيار زودتر از حاکمان و کارشناسان، متاثر مي‌شود و تغيير مي‌کند؛ آن‌گاه پس از وقوع تغييرات است که قدرت‌ها و کارشناسان جوامع، صرفا مي‌توانند گاهي از گسترش دامنه چنين تغييراتي جلوگيري کرده يا وارد فاز جديدي از زندگي بشري شوند؛ فازي که در خود شاهد و تجربه‌گر تغييرات اساسي شده که گاه ساختار فرهنگي و عرفي يک جامعه را از ريشه، زير و زبر کرده است.

پاندمي جهاني کرونا، به گفته بسياري از کارشناسان اجتماعي و به اذعان بسياري از حاکمان جهاني، بيش از آن‌چه که انتظارش را داشتيم ما را و جهان‌مان را تغيير داد. برخي کارشناسان، جهان پساکرونايي را به لوکوموتيو افسار گسيخته آنتوني گيدنز-جامعه‌شناس انگليسي- تشبيه مي‌کنند که معلوم نيست نهايتا در کدام مقصد وبه چه شکلي متوقف خواهد شد.

اما شايد تشبيه جهان امروز با نوع تغييراتي که جوامع مختلف تجربه مي‌کنند، به آن لوکوموتيوافسار گسيخته، چندان گويا و رسا نباشد؛ درست است که کرونا موجب در هم ريختگي برنامه‌ها و نظم جهاني، در همه ساختارها و در همه کشورها و بيشتر در کشورهاي توسعه يافته که با اعتماد به نفسي کاذب، در خوابي خرگوشي فرو رفته بودند، شد؛ اما درهم پيوستگي اين تغييرات و انتشار آن‌ها در شبکه‌هاي اجتماعي و آگاهي لحظه‌به‌لحظه مردم از اتفاقات مختلف، موجب شده است که اين لوکوموتيو، با نوعي جهش پيش‌بيني نشده، خود افسار خود را به دست گيرد و تغييرات را کنترل و جهت‌دهي کند.در انقلاب‌هاي علمي و صنعتي جهاني پيشين، مثل کشف کوپرنيک يا نظريه نسبيت اينيشتين که تاريخ جهان را به پيش و پس از خود تقسيم کردند و... مي‌شد تقسيم اين‌چنيني جهان را با حد فاصل‌هايي کاملا واضح شاهد بود؛ اما جهان امروزعرصه چنان پيشرفت‌هاي علمي و صنعتي بزرگ‌تري است که با هر اختراع و کشف در هر گوشه از جهان مي‌توان تقسيم پيش و پس جهان را به‌طور متوالي تجربه کرد. امروز شبکه‌هاي اجتماعي، هم از سويي تنش‌زا هستند و هم تنش‌ها را کنترل مي‌کنند؛ کرونا را به يک فاجعه جهاني بدل مي‌کنند اما اجماع جهاني براي حل آن‌را جلب مي‌کنند؛ لاف‌هاي قدرتمندان را هم منتشر مي‌کنند و هم امکان راستي‌آزمايي آن‌را براي جهانيان فراهم مي‌آورند- جنگ ترامپ و توئيتر- بنابراين ديگر به نظر نمي‌رسد اين لوکوموتيو، در حال يک گذرافسار گسيخته و بدون کنترل باشد؛ از قضا شبکه‌هاي اجتماعي، موجب شده‌اند مردم در حال تماشاي سرعت گرفتن لوکوموتيو، هر کجا که هستند، يا در برابر سرعت آن بايستند- اعتراضات مردم مينياپوليس آمريکا در پي کشته کشتن يک سياه‌پوست به دست پليس سفيدپوست- و يا براي آن مقصد تعيين کنند-ورود اغلب مردم و کارشناسان مختلف در فاجعه دردناک کشته شدن رومينا به دست پدرش و طرح دوباره مسئله قتل‌هاي ناموسي در سراسر جهان .

درست است که کرونا، شايد موجب چهارمين تحول جهاني شود؛ اما اين تحول از سال‌ها پيش آغاز شده و امروز قدرتمندان در حال دريافت ضربه‌هاي آن هستند؛ تغييرات اقليمي و زيست‌محيطي يکي از پيش عامل‌هاي ظهور چنين بيماري‌هاي غيرقابل کنترلي در جهان ماست و چنان نيست که ناگهاني اتفاق افتاده باشد؛ انسان امروز با حضور در شبکه‌هاي در هم پيچيده مجازي و غيرمجازي، شاهد واقعي و راوي مستقيم چنين حوادثي است؛ اگر دقيقا خواسته باشيم از انقلاب سخن بگوئيم بايد به رسانه شدن هر فرد در شبکه‌هاي مجازي اشاره کنيم؛ افرادي که سواربر اين لوکوموتيو هستند و در لحظه وقوع هر حادثه‌اي حضور دارند و هر اتفاقي را با هم روزگاران خود در «آني» به اشتراک گذاشته و در همان لحظه جهان را به پس و پيش از آن حادثه تبديل مي‌کنند!

a.f.far99@gmail.com


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
سياسي
خبردانشگاه
انرژي
پزشكي
اقتصادي
استانها
ورزشي
آگهي