جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
ارتباط با ماآرشيوشناسنامه صفحه اصلي
تاریخ 1399/04/10 - روزنامه سراسري صبح ايران(سه شنبه) نسخه شماره 6424

 يادداشت 

 بحراني شدن فرونشست زمين در ايران

آذر فخري

بنا به تعريف يونسکو، فرونشست (land subsidence) عبارت است از نشست سطح زمين که به علت‌هاي متفاوتي در مقياس بزرگ اتفاق مي‎افتد. به‎طور معمول اين اصطلاح به حرکت قائم رو به پايين سطح زمين که مي‎تواند با بردار اندک افقي همراه باشد، گفته مي‎شود.

عوامل متعددي باعث ايجاد اين پديده مي‎شوند: از جمله انحلال، آب شدن يخ‌ها و تراکم نهشته‎ها-مواد زمين‌ساخت-، حرکت آرام زمين و خروج گدازه و يا عمليات انساني نظير معدن‎کاري يا برداشت آب زيرزميني و نفت.

در شهر تهران، يکي از مهم‌ترين علل نشست زمين در اثر حفر تونل‌ براي گسترش خطوط مترو است. به‎طورکلي تغيير شکل و نشست خاک در اثر حفر تونل از دو ديدگاه قابل بررسي است: نشست آني (در حين احداث تونل روي داده و علت آن تغيير شکل در مقطع تونل است. نشست بلند مدت که بسيار خطرناک مي‌باشد، چرا که سال‌ها پس از حفر تونل روي داده و مي‌تواند خسارات جبران‌ناپذيري به‌وجود آورد. اما براي جلوگيري از وقوع نشست ابتدا بايد آن‎را پيش‌بيني کرد.

يکي از عوامل فرونشست زمين در استان‌هايي مانند كرمان و خراسان، که برداشت بي‌رويه آب زيرزميني است. اين وضعيت اکنون در بسياري نقاط استان‌هاي کرمان و خراسان که دشت‌ها با بيلان منفي آب زيرزميني روبه‌رو هستند مشاهده مي‌شود.

بنا به گفته رئيس سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخيزداري کشور بيلان منفي آب‌هاي زيرزميني کشور باعث فرونشست يک ميليون هکتار از عرصه‌هاي کشور در مناطق مختلف شده‌است. نتيجه مديريت غلط منابع آبي و پيامدهاي ناگوار آن به‌ويژه حفر چاه‌هاي مجاز و غيرمجاز هر روز آشکارتر مي‌شود؛ وقتي بي‌هيچ ضابطه و معياري چاه عميق و نيمه‌عميق حفر مي‌شود تا کشاورزي ناپايدار توسعه يابد، آبخوان‌ها خالي مي‌شود، سطح آب‌هاي زيرزميني پايين مي‌رود و در نتيجه 230دشت حاصلخيز کشور دچار بحران مي‌شود.

به همين دليل از حدود دو سال پيش مطالعه و بررسي ميزان فرونشست زمين در ايران آغاز شده و گزارش‌هاي به دست آمده نشان دهنده ابعاد گسترده اينها است. اين گزارش ها به سازمان نقشه‌برداري کشور سپرده شده است.

رئيس اين سازمان گفته است:« طي اين مدت با بررسي اندازه‌گيري‌ها و داده‌هاي 15 سال اخير 44 محدوده پرخطر به لحاظ ميزان فرونشست زمين در ايران شناسايي شده است. پس ازشناسايي محدوده‌هاي فرونشست، زمين‌شناسان بر اساس داده‌هاي جمع‌آوري شده اين سازمان، ميزان خطر و احتمال ايجاد فروچاله در مناطق مختلف را ارزيابي مي‌کنند.»

طبعا براساس اين ارزيابي‌ها و نيز شناسايي مناطق درگير فرونشست بايد تدابيري در رابطه با مواجهه با اين پديده اتخاذ شود؛ فرونشست زمين، هم موجب از بين رفتن خاك و زمين كشاورزي مي‌شود و هم جان و مال ساكنان اين مناطق را تهديد مي‌كند.


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
سياسي
خبردانشگاه
انرژي
پزشكي
اقتصادي
استانها
ورزشي
آگهي