جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
ارتباط با ماآرشيوشناسنامه صفحه اصلي
تاریخ 1387/03/20 - روزنامه مستقل سراسري صبح ايران(دوشنبه) نسخه شماره 3059

 دايره المعارف آموزش عالي 

ارزيابي استادان
(قسمت اول )
براي ارزيابي استادان شيوه هاي گوناگوني پيشنهاد شده ومورد استفاده قرار گرفته است که براي هر يک نيز تعريفي ارائه شده است .بعضي تعيين اهداف را از ابتدا مد نظر قرار مي دهند وپاره اي در پايان وبر اساس ان ،روش مورد نظر را انتخاب مي کنند .
مصاحبه هاي استخدامي : آزمونهاي دانش ، نگرش ومهارت ،نظر همکاران ،مشاهده کلاس ،نظر خواهي از دانشجويان درباره فرايند تدريس ،خود سنجي استاد وملاحظه رشد صلاحيت هاي حرفه اي وتخصصي استاد توسط هيئت ارزشيابي دانشگاه ،از جمله سبک هاي به کار گرفته شده براي ارزشيابي است که تاکنون مورد توجه قرار گرفته است .نتايج مطالعات مختلف در کشورهاي توسعه يافته از نظر آموزشي بيانگر اين واقعيت است که ايجاد پايگاه داده ها دردانشگاهها جهت بررسي تغييرات وتحولات در همه عناصر نظام ،به خصوص اعضاي هيئت علمي ،ايجاب مي کند که از تمامي شيوه ها براي بدست آوردن اطلاعات ارزشيابي استفاده شود .
بنابراين تلفيقي از تعاريف ارزشيابي هيئت علمي به عنوان شاخص مورد نظر قرار مي گيرد .علت واقعي اين امر ،جزئي نگر بودن هر يک از تعاريف وابزارهاي معرفي شده است .در ادامه بايد گفت : که بيشتر اعضاي هيئت علمي ومديران بي درنگ اعتراف مي کنند که نظامهاي جاري ارزشيابي تدريس ،رضايت بخش نيستند .آنها معتقدند که يک نظام ارزشيابي موفق ،الگويي گسترده نگر ،منظم وجامع است که  بازخورد مناسب را نسبت به فرايند آموزش به هيئت علمي ارائه داده و اجازه مي دهد کادر علمي در فضاي دانشگاه ،نقاط قوت وضعف خود را بيابند و نيازهايشان را برطرف کنند . فلسفه ارزشيابي هيئت علمي شاخص هاي مفيدي را براي هيئت علمي ،دانشجويان و کيفيت نظام مطرح مي کند .ارزيابي استادان اگر به شکل يک نظام ارزشي وبا شرکت فعال همه ذينفعان انجام گيرد ، مي تواند احساس رضايت ،حمايت ،کاهش نااميدي ،پرورش وتوسعه شخصي ،افزايش شايستگي ، اثربخشي،هيجان ،لذت ،مشارکت فعالانه ،شکوفايي استعدادها ،وافزايش توانايي تدريس را به همراه آورد .دانشجويان نيز به امتيازات بالاتري در اين نوع ارزشيابي دست مي يابند که يادگيري اثربخش ،بهبود آموزش فردي وجمعي ، به دست آوردن حداکثرخدمات آموزشي وپي بردن به ارزشمندي محيط يادگيري از آن جمله اند .همه اين پيامدها ومحصولات در طي يک تعامل نظام يافته آموزشي در هم مي آميزند وپيامدهاي ارزشمندي را براي موسسه ايجاد مي کنند.بهبود اعتماد عمومي نسبت به يک موسسه ،کمک به هيئت علمي ومديران در جهت امور مشارکتي وساختاري ،يافتن راه حل هاي اثربخش براي رفع نقاط ضعف عناصر درون موسسه ،دادن اطلاعات مفيد به مديران براي کمک به رشد وتوسعه هيئت علمي وکارکنان ،بهبود نظام ارزشيابي ،فراهم کردن استانداردهاي هماهنگ براي اثربخشي بيشتر ،حمايت اعضاي هيئت علمي وبهره وري از آن جمله اند (همان منبع )بنابراين ،اهميت ارزشيابي هيئت علمي وشايستگي بررسي وضرورت آن بي شک مورد نظر تمام صاحب نظران است .از گذشته بسيار دور تاکنون ،استادان وساير افرادي که با تدريس و آموزش سر وکار داشته اند براي پي بردن به ميزان موفقيت خود ،ميزان يادگيري فراگيرشان را مورد ارزيابي قرار داده اند .
اسکريون ،معتقد است که ارزشيابي صرفا کارکردهاي تکويني وتشخيصي را دنبال نمي کند .دورن بوش واسکات وجانسون وگلاسمن بر اين گفته صحه گذارده واظهار مي دارند که در سازمانهاي رسمي ،ارزشيابي زير دستان توسط مقام فرادست رايج ومتداول است .در بسياري از موارد ،مافوق براي نشان دادن اقتدارخود ،فرودستان را مورد ارزشيابي قرار مي دهد .اين کارکرد ممکن است کارکرد مديريت  وارزشيابي  قلمداد شود .اما در نظام آمو زش عالي ،ارزشيابي فعاليت هاي استاد وفرايند تدريس مورد نظر است .هر چند ظاهرا در بسياري از موارد ،ارزشيابان به بررسي وضعيت تدريس استاد از ديدگاههاي مختلف بسنده مي کنند ،اما ارزشيابي ،کليه ويژگيهاي مدرس ،از قبيل مدرک تحصيلي ،سن ،تجربه ،رشته ،توانايي کلاس داري ،نگرش و... را شامل مي شود .تا سالهاي آخر دهه 1980 م ،تنها تعداد کمي از پژوهشگران تحقيقات خود را بر تعيين ويژگيهاي تدريس اثربخش متمرکز کرده بودند .اين تحقيقات بيشتر بر مطالعات همبستگي بين رفتارهاي کلاسي مدرس با نتايج عملکرد دانشجويان متمرکز بود .پس از آن ،اين نوع پژوهشها بر تصميم گيري مدرس ،عقلاني ومنطقي بودن فرايند تدريس ،هدف مداري وانعطاف پذيري تدريس واصلاح مداوم فرايند تدريس تاکيد داشته اند .
هر چند داده هاي بدست آمده بر بهبود وضعيت وضعيت تدريس مي افزايد ،در اين بين نظرهاي افراطي وتفريطي  نيز مشاهده مي شود که صرفا به نقاطي خاص در اين فرايند اشاره مي کنند .مثلا،بعضي صرفا دانش محتوايي واصول تربيتي را تدريس موفق تلقي مي کنند .برخي تسلط کافي بر موضوع درسي ودانش وسيع ومهارت در کاربرد راهبردهاي آموزشي را تدريس اثربخش مي دانند .
معطوف شدن اين ديدگاهها به جنبه هاي خاصي از مهارت تدريس ،باعث مي شود ارزشيابان نيز به دنبال بررسي همين نقاط براي ارزشيابي باشند .در واقع ،ارزشيابي هم به شرکت کنندگان برنامه آگاهي مي دهد وهم هزينه ها را توجيه مي کند .ميلر نيز دلايل متفاوتي را براي ارزشيابي عملکرد استادان بر مي شمارد که از ان ميان ،مسئول بودن دانشگاه در قبال جامعه ،تداوم واشتغال استادان وآگاهي از اثربخش بودن تدريس را مي توانت ذکر کرد .به علت حساسيت موضوع ،پيتر سون ارزشيابي استادان را فرايندي با درجه قضاوتي بالا توصيف ميکند .
به هر حال ، يکي از موضوعات بسيار مهم وبحث انگيز در دانشگاهها ،مسئله ارزشيابي از کيفيت آموزش وتدريس است .عده اي معتقدند هر گونه ارزشيابي  از کيفيت تدريس را خود استادان ،همکاران ،مديران گروه ودانشجويان مي توانند انجام دهند .در يک موقعيت آرماني ،تمام اين افراد بايد در امر ارزشيابي دخالت داده شوند ،زيرا هر يک چشم انداز خص خود را درباره کار استاد ارائه مي دهند .همکاران معمولا براي قضاوت درباره اينکه آيا مطالب جديد ودقيقا نمونه دست اول واصلي هستند ،درموقعيت بهتري نسبت به دانشجويان قرار دارند ، در حاليکه دانشجويان در مقايسه با مدير گروه وهمکاران بهتر ميتوانند درباره تدريس استاد قضاوت کنند .در مقابل ارزشيابي توسط همکار ودانشجويان ،خود ارزشيابي قرار دارد که بر اساس بررسيهاي انجام شده همبستگي کمي با ديگر سنجش هاي تدريس اثر بخش دارد .
وايلز ،خود سنجي را روشي مثبت قلمداد مي کند .از طرفديگر براي عملي شدن اين وع ارزشيابي ،الزاما بايد فرهنگ ارزشيابي و رضايت نسبت به آن موجود باشد ،که وايلز بدان اشاره نکرده است .دو راه اساسي براي قضاوت درباره تدريس از طريق دانشجويان معرفي کرده است .مقايسه عيني اثربخشي استاد بر اساس آموخته هاي دانشجويان ومقياس ذهني بر اساس ارزشيابي دانشجو از اثربخشي استاد است .به گفته کلينجر ،1971م دانشجويان مي توانند يک منبع خوب يا منشا» عالي اطلاعاتي براي ارزشيابي از اثربخشي تدريس استادان باشند ، اما اين ارزشيابي بايد برنامه ريزي شده باشد وبه صورت منظم ومنطقي وبا توجه کامل به روان شناسي سنجش ،طراحي واجرا شود .نشريه نيوتودي مسائل جالبي را مطرح مي کند که از ان جمله ميتوان به مواردي جون استفاده از جلسات کلاسي،صندوق پيشنهادها ،طرح سوالات در جلسات کلاسي وواکنشهاي دانشجويان به عنوان منابع ارزيابي غيررسمي استاد اشاره کرد . ويندر چشم انداز ارزشيابي را چنين بيان ميکند ارزشيابي استادان در آينده بايد نيازهاي دانشجويان را به نمايش بگذارد ،به مدرسان فرصت يادگيري روشهاي تدريس جديد را بدهد وتوصيه هايي از جانب مديران وهمکاران براي مدرس به عنوان ره آورد داشته باشد که چگونه در کلاسهايشان تغيير ايجاد کنند .
(ادامه دارد ...)


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
ورزشي و در قلمرو ورزش
سياسي و سياسي خارجي
دريچه هنر
دانش و پژوهش
مرز پرگهر
اقتصاد و بازار
آزمون و سنجش
خبر دانشگاه
آگهي هاي روزنامه آفرينش