جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
ارتباط با ماآرشيوشناسنامه صفحه اصلي
تاریخ 1387/06/09 - روزنامه مستقل سراسري صبح ايران(شنبه) نسخه شماره 3123

 سرمقاله 

ايران و اهداف شانگهاي

پذيرش عضويت ايران در 21 سازمان منطقه اي و بين المللي و زمينه سازي براي عضويت در 9 سازمان جهاني ديگر، از جمله موفقيت هاي جمهوري اسلامي در سياست خارجي محسوب مي شود. سازمان شانگهاي نيز يکي از اين سازمانهاست که جمهوري اسلامي ايران توانسته علي رغم فشارهاي موجود نقش پررنگ و تاثير گذار داشته باشد.
کشورهاي عضو سازمان همکاري هاي شانگهاي در حالي در چند روز گذشته گردهم آمدند، که هسته اوليه اين سازمان در تاريخ    26      آوريل  1996در شهر شانگهاي چين و با حضور پنج کشور بنيان نهاده شد. آن زمان سران روسيه و چين دو کشور با نفوذ و داراي ظرفيت هاي فراوان اقتصادي و نظامي بااتفاق قزاقستان، قرقيزستان و تاجيکستان در شهر شانگهاي چين گردهم آمدند و با هدف حل مشکلات مرزي که بعد از فروپاشي اتحاد شوروي سابق در منطقه بروز کرد، يک قرارداد امينت مرزي را امضا کردند. امضاي اين قرارداد بين پنج کشور در واقع سنگ بناي تاسيس سازمان جامع منطقه اي براي حل مسائل مرزي، گسترش همکاري هاي سياسي، اقتصادي، تامين امنيت دست جمعي و مقابله با تهديدها و خطرات خارجي را بنا نهاد. با تغيير اوضاع سياسي و افزايش تلاش آمريکا براي يک قطبي کردن جهان در سال 2001 ميلادي کشورهاي امضا کننده قرارداد امنيت مرزي يعني چين، روسيه، قزاقستان، قرقيزستان و تاجيکستان در نشستي با درک ضرورت تاسيس يک سازمان همکاري منطقه اي متن توافقنامه تازه اي را امضا کردند که بر پايه آن سازمان همکاري شانگهاي تاسيس شد.هم اکنون کشورهاي عضو اين سازمان 8  درصد ذخاير ثابت نفت و    31  درصد ذخاير جهاني گاز طبيعي را در اختيار دارند و با افزوده شدن ايران به اين گروه  18 درصد نفت و  37درصد گاز طبيعي جهان در نظارت سازمان همکاري هاي شانگهاي قرار مي گيرد واين امتياز ويژه اي براي اهداف اقتصادي و سياسي اعضاي اين سازمان محسوب مي شود.در قدرت يابي سازمان شانگهاي همين نکته بس که فهرستي بلند از کشورهاي مهم آسياي مرکزي و جنوب آسيا براي عضويت در اين نهاد صف بسته اند و هيچ قدرت برتري در دو حوزه شبه قاره و قلمرو شوروي سابق نمانده که امروز زير پرچم شانگهاي گرد نيايد. اما در اين ميان دو قدرت برتر گرداننده اين سازمان- يعني چين و روسيه- بيش از همه به حضور ايران به عنوان نماينده برتر حوزه خليج فارس دراين پيمان منطقه اي چشم دوخته اند.جمهوري اسلامي ايران به همراه دو کشورهند و پاکستان در جريان نشست سران سازمان در  تاريخ  14 تير 1384  در شهر آستانه (پايتخت قزاقستان) به عضويت ناظر سازمان پذيرفته شدند.نتايج بررسي ها نشان مي داد که بين منافع ملي کشورمان و بيشتر اهداف تعريف شده سازمان در ابعاد سياسي، اقتصادي و امنيتي، همسويي و سازگاري وجود دارد، ضمن آنکه کشورهاي عضو و بخصوص بازيگران اصلي آن يعني روسيه و چين، به روشني علاقمندي و تمايل خود را به گسترش اعضاي سازمان و پذيرش بازيگران اصلي منطقه همچون جمهوري اسلامي ايران و هند ابراز کرده بودند. تهران اگرچه تا به امروز به صورت عضو ناظر کليدي دراين سازمان ظاهر شده است اما با شرايط حساس امنيتي و سياسي که منطقه تحت پوشش شانگهاي پيدا کرده، اکنون همه اعضاي اين نهاد بالاتفاق خواهان آن هستند که تهران سهم بيشتري در گردش امور شانگهاي پيدا کند.دليل آن نيز هدف جديد اين سازمان براي مقابله با آمريکا و نفوذ غرب در منطقه مي باشد، و حضور ايران در جمع کشورهاي اين سازمان بعنوان گرايش ضد غربي، بدون ترديد امتيازي براي  اهداف اين سازمان محسوب مي شود.برهمين اساس برخي از تحليلگران معتقدند افزايش تمايل کشورهايي چون ايران براي عضويت در سازمان شانگهاي، اين سازمان به محلي براي مبارزه طلبيدن عليه تهديدهاي آمريکا در منطقه تبديل شود
در آن سو پيمان شانگهاي با توجه به حضور دو کشور دارنده حق وتو در شوراي امنيت، پيماني مناسب براي اين هدف ايران است. ايران در صورت عضويت دايم در اين پيمان و به دست آوردن رابطه و تعهدات نظامي دروني آن، با اطمينان بيشتري مي تواند در مقابل تهديدات آمريکا در منطقه ايستادگي کند. با اينکه اجلاس شانگهاي هنوز از قواعد و ويژگي هاي لازم براي تبديل شدن به يک ناتو در شرق فاصله بسيار دارد ولي ساختار، اهداف و ترکيب اعضاي آن به ويژه در دوره تعميق شکاف غرب و شرق به گونه اي است که قادر است از هژموني آمريکا در منطقه بکاهد.بويژه آنکه بحران اخير قفقاز به خوبي نشان داد که اکنون غرب يگانه نيرو در صحنه جهاني نيست و سازمان همکاري شانگهاي که در پايتخت تاجيکستان نشست سالانه رهبرانش را داير مي کند به تدريج تبديل به يک سازمان با نفوذ امنيتي تبديل مي شود.اکنون پس از جدال بزرگي که ميان روسيه با امريکا و ناتو در پهنه قفقاز درگرفت براي جناح حريفان امريکا اين فرضيه ها درباره رويارويي سران شانگهاي و ناتو به واقعيت پيوسته است. امروز در تحليل کشمکش قفقاز که از  آگوست مرز کشورهاي عضو شانگهاي را فراگرفت تفاوت چنداني ميان ديدگاه احمدي نژاد با هوجين تائو يا ولاديمير پوتين در مورد غرب وجود ندارد. همين موضوع امتيازي است که ايران بتواند از اين فرصت براي خود استفاده کند، به عبارت ديگر، سازمان شانگهاي اين توان را دارد تا همگرايي ايران و روسيه در آسياي ميانه را بيشتر تقويت کند و به اين وسيله پيوندهاي اقتصادي، سياسي و امنيتي ايران با آسياي ميانه را بالا برد.  از سوي ديگرچين نيز که با شتاب توسعه اقتصادي نياز روزافزوني به انرژي پيدا کرده است. نياز به انرژي گسترده اي است تا بتواند چرخه هاي اقتصادي خود را بچرخاند، بنابراين چين بدون همگرايي کشورهاي منطقه و ايران  نمي تواند اطميناني به تامين انرژي مورد نظر خود از اين منطقه داشته باشد، بنابراين ايران با عضويت کامل خود در اين پيمان، تضميني بر هدف چين خواهد بود.


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
ورزشي و در قلمرو ورزش
سياسي
دريچه هنر
دانش و پژوهش
مرز پرگهر
اقتصاد و بازار
خبر و دانشگاه
آزمون و سنجش
آگهي هاي روزنامه آفرينش