جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
ارتباط با ماآرشيوشناسنامه صفحه اصلي
تاریخ 1387/06/09 - روزنامه مستقل سراسري صبح ايران(شنبه) نسخه شماره 3123

 گل گشت  

اصفهان
تاريخچه اصفهان  
 
اصفهان در ميان شهرهاي ايران گوهري يگانه است که در پي فراز و فرودهاي تاريخي و از پس غبار قرون و اعصار همچنان درخششي ناب و سحرانگيز دارد. چنان تازه و پرطراوت است که گوئي هم امروز پا به عرصه هستي نهاده و چنان اصيل و ريشه دار که گوئي همواره بوده. فرهنگ غني و طبيعت زيباي اصفهان هماهنگي شگفتي دارند چنانکه گوئي بازتاب يکديگرند.گنبدهاي فيروزه اي ، آسمان آبي را طنين تکرار بخشيده ، گلدسته هاي بلند ، نداي خاموش چنارهاي کهنسال را که آيه هاي خاکي خداوندند به بانگي رسا نغمه توحيد سرداده و نقش و نگار گل و بوته ها و اسليمي ها ، باغهاي خرم و شاخه هاي پرشکوه را بي خزان و جاودان کرده و جلوه هاي رنگ و نور در کاشي ها ، آفتاب درخشان اصفهان را معناي تازه اي بخشيده است.اصفهان از ديرباز بخاطر وجود پربرکت زاينده رود ، اين سرچشمه حيات ، از کانونهاي مهم زندگي در اين سرزمين بوده است ، چنانچه در تمامي ادوار تاريخي شناخته شده از شهرهاي مهم ايران به شمار ميرفته است.در دوره هخامنشي آن را گابا يا گي مي ناميده اند که بعدا به جي تبديل شده و از اقامتگاههاي ويژه پادشاهان و از استانهاي مهم ايران بوده است. در دوره اشکاني نيز اصفهان يکي از چهار ايالت پهله قديم و از مراکز مهم حکومت اشکاني بوده  است . قلعه سارويه و گنجينه بزرگ کتاب آن مربوط به همين دوره است. در دوره ساساني اصفهان مرکز تجمع سپاهيان و پادگان مرکزي ايران بوده است و از همين رو آن را اسپاهان يا سپاهان ناميده اند. اصفهان در سال 21 هجري به تصرف سپاهيان اسلام در آمد و در سده هاي چهارم و پنجم هجري در دوره حکومت ديلميان اصفهان پيشرفت و عمران بسياري يافت ، کتابخانه بزرگي داشت و مهمترين مرکز علوم ديني ، ادبي و فلسفي در ايران بود. در همين دوره است که ابن سينا دانشمند و فيلسوف بزرگ ايران به تدريس مي پردازد و چندي نيز وزارت مي يابد.اصفهان در دوره سلجوقي و صفوي که بعنوان پايتخت برگزيده شده به اوج شکوه و عظمت خود دست يافت و يکي از بزرگترين و آبادترين شهرهاي جهان بود. در فاصله ميان دوره سلجوقي و عصر صفوي يعني در دوره اوج و شکوفائي دو مصيبت بزرگ نيز بر اصفهان وارد آمد. يکي حمله مغول در قرن هفتم و ديگري قتل عام تيمور در اواخر قرن هشتم . اما اصفهان آنچنان که در طول تاريخ پرفراز و نشيبش نشان داده بار ديگر از ميان آتش و خاکستر سربرآورد شکوه گذشته را باز يافت .اکنون اصفهان بعنوان يکي از زيباترين شهرهاي جهان با پشتوانه عظيم فرهنگي ، هنري ، صنعتي و اقتصادي خود مورد توجه جهانگردان و ايرانگردان داخلي و خارجي قرارگرفته است.

مسجد قطبيه وسردرآن

 در خيابان طالقاني امروز مسجدي قرار دارد که با توجه به کتيبه سردرآن در زمان سلطنت شاه طهماسب صفوي ساخته شده است. اين کتيبه در حال حاضر در کاخ چهلستون نگهداري مي شود و به همراه سردر در مجاورت يکي از ديوارهاي اين کاخ نصب شده است.
توضيح اينکه در حدود 50 سال که خيابان طالقاني امروز که در آن زمان خيابان خوش و بعد از آن شاه ناميده مي شد تعريض مي شد اين سردر در معرض نابودي قرار گرفت بنابراين سردر عينا به کاخ چهلستون منتقل شد و امروز بازديدکنندگان از کاخ چهلستون اين سر در زيبا و کتيبه آن را نيز مشاهده مي کنند.  به هر حال کتيبه سردر که به خط ثلث با کاشي سفيد معرق بر زمينه لاجوردي با خط ابوسعيد امامي نوشته شد تاريخ 905 هجري قمري را بر خود دارد. به موجب مفاد اين کتيبه و تحقيقات پژوهشگران باني و سازنده اين مسجد قطب الدين علي باب الدشتي بوده است.
مسجد قطبيه صحن کوچکي دارد و به دليل تعريض خيابان از در ورودي مسجد مستقيما به شبستان گنبد دار وارد مي شويم. اين شبستان داراي 4 صفه است که قبري در صفه شمالي قرار دارد.
اگر چه کتيبه اي که بر سنگ سياه قبر نوشته شده صاحب قبر را شخص ديگري مي داند اما مردم اصفهان آن را متعلق به قطب الدين باب الدشتي مي دانند و زيارت مي کنند. در صحن مسجد سنگابي قرار دارد که اشعاري به خط نستعليق برجسته برآن نوشته شده است.
مفاد اين اشعار حاکي از اين است که اين سنگاب در سال 1307 هجري قمري به هنگام سلطت ناصر الدين شاه قاجار نصب شده است.  با آنکه اين مسجد تغييرات بسياري کرده و کاشي هاي آن لطمات فراوان ديده اند اما هنوز هم بسيار زيبا هستند چرا که به قول يکي از پژوهشگران خارجي ... « اين کاشي ها داراي ويژگيهاي عصري هستند که زيباترين کتابهاي داراي تذهيب و حواشي ايران به وجود آمده است ... »
مسجد مصري
 در محله جوباره مسجد کوچکي قرار دارد که در سال 1061 هجري قمري در زمان سلطنت شاه عباس دوم ساخته شده است. علت نامگذاري مسجد به مصري اين است که باني مسجد شخصي به نام حاجي ميرزا خان بوده که به تاجر مصري معروف بوده  است. کتيبه اي که بر يک لوح سنگ مرمر در داخل مسجد است بيانگر اين مطلب است. بر اين لوحه که نويسنده آن محمد رضا امامي است با خط نستعليق برجسته اشعاري نوشته شده که مصراع آخر آن تاريخ 1061 هجري قمري را نشان مي دهد. سردر ورودي که جديدتر است داراي تاريخ 1116 هجري قمري است.کتيبه اين سردر با خط ثلث سفيد بر زمينه کاشي خشک لاجوردي و قلم جعفر بن عبدالله است.
مسجد مصري داراي دو سنگاب نفيس و زيبا است. يکي از آنها در خارج از مسجد و روبروي سردر آن واقع شده است. بر اين سنگاب با خط ثلث برجسته بر سنگ سياه نام واقف آن و تاريخ 1200 هجري قمري نوشته شده است. در داخل مسجد نيز سنگابي است که بر کتيبه آن به خط نستعليق برجسته عبارتي در مورد نگاهداري سنگاب و تاريخ 1243 هجري نوشته شده است.
مسجد مقصود بيک  
يکي از مساجد بسيار زيبا و جالب اصفهان مسجد مقصود بيک است. اين مسجد که در شمال شرقي ميدان نقش جهان قرار دارد در بين مردم به مسجد ظلمات نيز معروف است. علت اينکه آن را به اين نام نيز مي خوانند اين است که در محله اي که در آن روزگار تکيه ظلمات ناميده مي شد واقع شده است.  مقصود بيک که در زمان شاه عباس اول ناظر کل بوده است اين مسجد را به پيروي از ديگر بزرگاني همچون الله ورديخان که آثاري در اصفهان به وجود آورده اند ساخته است.
آندره گودال اين مسجد را متعلق به ...«بهترين دوره ساختمانهاي شاه عباس که تزئينات و خط کتيبه ها عالي و شيوا هستند...» مي داند. کتيبه سردر اين مسجد که مورخ به سال 1010 هجري قمري است به خط ثلث با کاشي سفيد معرق بر زمينه لاجوردي به قلم جعفر علي امامي است. در اين کتيبه به نام شاه عباس اول و مقصود بيک ناظر اشاره شده است. شبستان جنوبي مسجد مقصود بيک داراي تزئينات کاشيکاري معرق است.محراب بسيار زيبا و نفيس آن کتيبه اي دارد که با خط ثلث سفيد معرق بر زمينه کاشي لاجوردي  مورخ 1011 هجري است.
در اين کتيبه که به خط محمد رضا امامي است به نام شاه عباس اول و مقصود بيک اشاره شده است. در مشرق حياط مسجد آرامگاه خوشنويس بزرگ روزگار صفويان مرحوم مير عماد حسني قزويني واقع شده که مردم اصفهان براي او احترامي خاص قائل هستند ميرعماد از خوشنويسان بي نظيري است که بسياري محققين او را آبروي دولت صفوي لقب داده اند.
قبر اين هنرمند مشهور فاقد کتيبه است اما او در آرامگاه او قطعه سنگ مرمري به طور عمودي بر ديوار نصب شده است. که با خط ثلث و نستعليق برجسته اشعاري به زبان فارسي و صلوات بر چهارده معصوم نوشته شده است.مسجد مقصود بيک به لحاظ کاشيکاري بسيار زيبا و مجلل از بناهاي مشهور عصر صفوي است.


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
ورزشي و در قلمرو ورزش
سياسي
دريچه هنر
دانش و پژوهش
مرز پرگهر
اقتصاد و بازار
خبر و دانشگاه
آزمون و سنجش
آگهي هاي روزنامه آفرينش