جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
ارتباط با ماآرشيوشناسنامه صفحه اصلي
تاریخ 1388/04/16 - روزنامه مستقل سراسري صبح ايران (سه شنبه) نسخه شماره 3358

 گل گشت  

استان قم

شهر قم از شهرهاي مرکز ايران است. شهر قم مرکز استان قم و نيز مرکز شهرستان قم مي  باشد. اين استان در سال 1375 خورشيدي به استان تبديل شد و کوچک  ترين استان ايران است. قم در منطقه  اي خشک و کويري واقع گرديده است با اين وجود به علت اهميت اين شهر مرکزي براي مهاجرت مردم از شهرها و کشورهاي گوناگون است.
جمعيت اين شهر برطبق سرشماري سال 1385 مرکز آمار ايران برابر با 951،918 نفر بوده است که اين جهت، نهمين شهر پرجمعيت ايران پس از شهرهاي تهران، مشهد، اصفهان، تبريز، کرج، شيراز ، اهواز و کرمانشاه محسوب مي گردد
وجه تسميه
ريشه نام اين شهر به «کومه» به معناي آلاچيق مانندي که چوپانان براي استراحت مي ساختند، باز مي گردد. بنابر داستاني نام قم از يک حديث منسوب به محمد پيامبر اسلام گرفته شده است. در اصطلاحات متون شيعه ي به شهر قم چندين لقب داده شده از جمله:
«مجمع انصار القائم (عج)» يعني محل تجمع ياران امام زمان.
«ماوي للفاطميين» يعني پناهگاه منسوبين به فاطمه زهرا است.
«شهر خون و قيام.» اين عنوان به دليل نقش فعال اين شهر در تاريخ معاصر ايران و انقلاب اسلامي به اين شهر داده شده است.
جغرافيا
 قم، شهري است در حاشيه کوير، که در فاصله 140 کيلومتري جنوب شهر تهران قرار دارد. آرامگاه و حرم تاريخي و باستاني معصومه دختر امام موسي کاظم و مسجد جمکران و بيش از چهارصد امامزاده ديگر و حوزه  ها و مدارس علميه قم و مساجد تاريخي و مهم مثل مسجد جامع و مسجد امام حسن و مسجد باب الجنه و مسجد رفعت و موسسات آموزشي و بين المللي و رودخانه قمرود با آن طغيانها و پرآب شدن هاي قديمي که اين روزها به علت سد 15خرداد و دلايل جوي کم آب و يا بي آب شده، از جمله جاذبه  هاي توريستي شهر قم مي باشند.
تاريخچه
  بخش مرکزي  تهران  سمنان  اصفهان  جعفرآباد  خلجستان  سلفچگان  نوفل لوشاتو قم  درياچه نمک  از لحاظ تاريخي روايتهاي گوناگوني در مورد تاسيس شهر قم وجود دارد. يک گزارش تاريخي بر آن است که شهر قم در سالهاي دور توسط مهاجراني که از يمن به ايران هجرت کرده بودند تاسيس شده است. روايت مستند تر حاکي از آن است که اين شهر قدمت 5000 ساله دارد که اين ادعا توسط دانشگاه آکسفورد با استناد به آزمايش کربن مورد تاييد واقع شده است. بنا بر نقل گريشمن، محدوده کنوني قم جزو دومين دسته سکونتگاه  هاي پيش از آريايي فلات ايران بوده است. بنا بر اين قول و همچنين بر اساس حفاري هاي انجام شده در محل تپه قمرود، قدمت سکونت در اين منطقه به هزاره پنجم پيش از ميلاد مي  رسد. آثار اين حفاريها در موزه ايران باستان و نيز موزه آستانه قم موجودند.
بر اساس اسطوره ها اين شهر را ساخته خماني دختر بهمن مي  دانند و شايد نام کنوني «قم» و پيشيشن «کم» که به اين شهر اطلاق مي شده و مي شود نيز از همين ريشه بوده باشد. در اسناد ديگري آمده که زماني پيش از ساسانيان اين شهر دچار تخريب و ويراني مي شود و قباد ساساني زماني که از آن مي گذرد دستور مي  دهد دوباره شهر را آباد کنند، لذا در تاريخ آن دوران اين شهر را به نام ويران آبادان کرد کواد (قباد) يعني شهر ويراني که قباد آنرا آباد کرد، مي شناسند.
خانه حاج علي خان زند
خانه حاج علي خان زند درمرکز بافت قديمي شهر قم معروف به محله " چهار مردان " در کوچه " گذرقلعه " قرار دارد . با توجه به فرم و مصالح به کار رفته ، ساختمان متعلق به اواخر قاجار يعني حدود 130 سال پيش است . ورودي بنا شامل سر در کوتاه با نماي روکار آجري و بندکشي است که در قسمت پيشاني ، اشکال هندسي و تزيينات نازک کاري دارد و از طريق دالاني در جبهه جنوبي به حياط مرکزي ( ميانسرا) ارتباط مي يابد. اين عمارت شامل سه بخش است . شاه نشين تابستاني با بادگير منفرد که به زيرزمين راه دارد و در جبهه شرقي واقع است . شاه نشين زمستاني که فضاي بيشتري را در بر مي گيرد و در جبهه شمال واقع شده و بخش سوم ، مخصوص خدمه که در جبهه غربي جاي دارد . بنا داراي ستون ها ي سنگي با سرستون تزييني در ايوان شمالي وشرقي وآجر کاري در درهاي چوبي است . خانه زند درسال 1379 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيد ودر اختيار ميراث فرهنگي استان قم قرار گرفت و در سال 1380 مرمت اساسي شد .
    ميل علي آباد
اين ميل در ارتفاع 87 متري از سطح زمينهاي اطراف واقع شده است. قدمت اين بنا به دوره ساساني مي رسد. ميل سنگي روستاي چاهک داراي پلاني مدور و پلان چليپاي دروني است. اين پلان شباهت بسيار زياد به پلان چهارطاقي هاي دوره ساساني دارد و سبک ساخت و مصالح بکار رفته در آن قابل مقايسه با چهارطاقي نويس که در همين مسير قرار دارد مي باشد. نماي ميل از سنگ لاشه و ملاط گچ زبره مي باشد و داراي يک ورودي در سمت جنوب به عرض 1/20 و ارتفاع 2/60 متر است بلندترين ارتفاع موجود 6/40 متر در جبهه غربي واقع شده است قطر قاعده آن 5/10 متر و پيرامون آن 27/5 متر شکل است. برج يا ميل مخروطي است درون ميل بين 1/30 تا 1/70 متر بالاشه سنگ و ملات گچ پر شده است درون اين ميل اتاقي مدور به قطر 5/10 متر با سه طاق فرو رفته و يک درگاه به فرم چليپا ديده مي شود دهانه هر يک از طاقها بين 200 تا 205 سانتيمتر و عمق هر يک بين 105 تا 110 سانتيمتر متغير و ارتفاع هر يک از طاقها از نوک تيزه طاق تا کف 2/25 متر است ارتفاع اتاق از کف تا پاطاق 3/05 متر است. ضخامت ديوار در پي نزديک به 2 متر و در بالاي جانپناه به 160 سانتيمتر مي رسد ارتفاع باقيمانده از ديواره جانپناه 40 سانتيمتر و عرض آن 60 سانتيمتر است شواهد باقيمانده حکايت از پوششي سقف ميل با فرم گنبدي يا عرقچيني دارد. مصالح بکار رفته در بنا شامل لاشه سنگ، ملات گچ زبره مي باشد.
پل دلاک
پل دلاک در مسير راه قديمي تهران- قم نزديک کاروانسراي دلاک ، روي رودخانه " قره سو " بنا شده و از آثار دوره صفوي است. بقاياي با شکوه کاروانسراي حسن آباد و يک چاپارخانه ي خشتي و دهانه هاي قوسي شکل پل دلاک که با انحنايي روي پيچ وخم رودخانه زده شده ، دريک محدوده قرار دارد. مسير رودخانه امروزه منحرف وبه طرف جنوب کشيده شده است. اين پل مجموعا153  متر طول، 6 تا 5/80 متر عرض و 18 دهانه دارد . با توجه به انحناهاي پل ، ساختمان آن از چند بخش تشکيل شده است . طولاني ترين بخش پل که 70 متراست . داراي هفت دهانه است که عرض هر دهانه بالغ بر5 تا 6/50 متراست . به غير از آن قسمت پل که نزديک کاروانسرا قرار دارد ، کليه پايه هاي پل داراي موج شکن هاي نيمه مدوري است که در جهت مخالف جريان آب قرار دارند. در انتهاي بخش جنوبي پل ، اولين انحراف در مسير مستقيم پل ، يک انحراف محوري سه متري به سوي غرب است . به دنبال آن به بخش ديگري از پل به طول 44 متر با شش دهانه مي رسيم که عرض هريک پنج متراست . در انتهاي شمالي بخش دوم ، دومين انحراف در طول ، تنها يک دهانه که عرض آن 4/50 متر است، پديد مي آيد. پس از آن بخش چهارم پل به طول 24 متر با چهار دهانه کم عرض ، هر يک به عرض 2/5 متر قراردارد.


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
سياسي
خبر دانشگاه
دانش و پژوهش
اقتصاد و بازار
مزر پرگهر
دريچه هنر
آموزش و سنجش
ورزشي و در قلمرو ورزش
آگهي روزنامه آفرينش