جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
ارتباط با ماآرشيوشناسنامه صفحه اصلي
تاریخ 1389/07/01 - روزنامه سراسري صبح ايران ( پنجشنبه) نسخه شماره 3699

 مقاله 

اهميت غلظت گاز رادون درپيش بيني زمين لرزه

زهراهاديان کارشناس ارشد جغرافيا
دبير ناحيه دوشهرري

درمواردي قبل از وقوع  زمين لرزه غلظت رادون درهواوآب هاي زير زميني افزايش مي يابد که اين به دليل تجمع انرژي درسنگ ها وايجادشکستگي ها ودرنتيجه خروج گازرادون مي شود. (شاپيرو. م.1980 ميلادي) . ( واکيتا و همکارانش 1985 ميلادي) در بررسي ارتباط تغييرات گاز رادون با وقوع زمين لرزهها به منظور پيش بيني آنها ، تغييرات زماني اين گاز را در 25 محل در ژاپن اندازه گرفته اند . که نمودار 1 تغييرات آن را در سالهاي 1982 و 1983 ميلادي نشان ميدهد تغييرات رادون علاوه بر وقوع زلزله ، متاثر از شرايط جوي ، جزرو مد و پمپپاژ آبهاي زيرزميني نيز بوده است . دانشمندان انستيتو تکنولوژي کاليفرنيا نيز ميزان گاز رادون را در 12 حلقه چاه در جنوب کاليفرنيا بررسي و مطالعه کرده اند بر اساس مطالعات آن ها قبل از وقوع زمين لرزه هاي 15 اکتبر 1979 ميلادي در امپريال ولي ، اول ژانويه 1979 ميلادي در ماليبو و 29 ژوئن 1979ميلادي در بيرليک غلطت رادون افزايش يافته است ( راهه ، 1996 ميلادي) . چي يو کينگ و همکارنش نيز درباره ي غلظت رادون در هوا و آب در اثر وقوع زمين لرزه ارتباط هايي ديده  اند .
غلظت گاز رادون در خاک هاي پوشاننده گسل ها و شکستگي هاي موجود در سنگ ها معمولا بيشتر است . با توجه به اين که گسل ها و شکستگي ها در سنگ هاي سخت اغلب محل انباشته شدن آبهاي زير زميني مي باشد و از اندازه گيري رادون براي اکتشاف آب هاي زير زميني نيز استفاده شده است . يکي از روش هاي اکتشاف اورانيوم هم تعيين غلظت رادون در خاک و سنگ است .
بررسي تغييرات زماني غلظت گاز رادون محلول
جستجو براي يافتن روشهاي قابل اطمينان پيش بيني کوتاه مدت زمينلرزه از مباحث مهم زلزله شناسي و ژئوفيزيک است. از سال 1960ميلادي، همزمان با پيشرفت دستگاههاي اندازه گيري، روشهاي ژئوشيميايي در مقايسه با ساير روشهاي مورد استفاده در مطالعات پيشنشانگري، اطلاعات با ارزش و کيفيت بالايي را فراهم کرد.  بر اساس شواهد موجود بين شارش سيالات و ارتباط آن با فرآيندهاي گسلش، مطالعه بيهنجاريهاي ژئوشيميايي ناشي از فعاليتهاي لرز هاي دور از انتظار نيست ( هيک من و همکاران، 1995 ميلادي) از نخستين تجربيات در ارتباط با همخواني بين بي هنجاريهاي گاز رادون و رخداد زمينلرزه مي توان به تغييرات غلظت گاز رادون در آبهاي معدني حوضه تاشکند قبل از زمينلرزه مخرب سال 1966 ميلادي اشاره کرد . رادون اندازه گيري شده در درون خاک و آبهاي زيرزميني، تغييرات پيشنشانگري زيادي را در چند کيلومتري رومرکز زمينلرزه نشان مي دهد ( کينگ و همکاران، 1993 ميلادي ; ايگاراشي و همکاران،1995 ميلادي) افزايش تنش در زونهاي شکستگي پيش از زمينلرزه، تغييرات بارزي را در گراديانهاي فشار و دما ايجاد مي کند که نهايتا باعث افزايش جريان سيالات و انتقال گازها از اعماق زياد به سطح زمين ميشوند ( فليشر ،  1997 ميلادي ; مانين،2001 ميلادي) با استفاده از تغييرات زماني گاز رادون ميتوان به تحرکات پوسته زمين در طي وقوع زمينلرزه پي برد .
بيهنجاريهاي مشاهده شده در ميزان غلظت گاز رادون تنها شامل تاثير فرآيند رخداد زمينلرزه نيست، بلکه عوامل ديگري همانند پارامترهاي جوي نيز باعث اين بي هنجاريها ميشوند. از اينرو ، در مطالعات پيش نشانگري گاز رادون، همه تلاشها بر اين استوار است که به نحوي بيهنجاريهايي که مختص زمينلرزه هستند، شناسايي و مورد تجزيه وتحليل قرار گيرند . با ظهور تکنيکهاي جديد، بويژه سيستمهاي هوشمند، همانند شبکه هاي عصبي ، درک بهتري از تاثير ساير عوامل بر تغييرات گاز رادون پديدار شد . شبکههاي عصبي توانايي شناسايي ارتباط مجهول خطي و يا غيرخطي بين پارامترهاي جوي و ميزان غلظت گاز رادون را فراهم مي کنند.  بعبارت ديگر، با کمک اين شبکه تاثير پارامترهاي جوي موثر بر ميزان غلظت گاز رادون شناسايي ميشود (نگارستانيوهمکاران، 2003 ميلادي).
تحليل و تفسير روند تغييرات زماني غلظت گاز رادون با پس لرزه هاي زمين لرزه (بم)
نمودار 2، عملکرد شبکه عصبي آدالاين را براي داده هاي رادون اندزه گيري شده در بم از تاريخ 2004/2/10 ميلادي تا 2004/2/14 ميلادي نشان مي دهد . خط توپر مقدار غلظت گاز رادون تخمين زده شده توسط شبکه و خط نازک مقدار واقعي غلظت گاز رادون را نشان مي دهد . مشاهده مي شود که شبکه توانسته است بخوبي روند کلي تغييرات غلظت گاز رادون اندازه گيري شده را دنبال نمايد .
با توجه به بررسي هاي به عمل آمده از تغييرات غلظت گاز رادون قبل از رخداد زمينلرزه هاي اصلي به نظر مي رسد ، الگوي تغييرات غلظت گاز رادون در هنگام رخداد پسلرزه هاي از تغييرات آن قبل از رخداد زمينلرزه اصلي متفاوت است . دليل اين امر را مي توان به تفاوت ويژگيهاي محيط لرزه اي قبل و بعد از زمينلرزه اصلي دانست . قبل از وقوع زمينلرزه اصلي ، تنش در حال تجمع در محيط لرزه اي است . با افزايش تنش در منطقه ، ريز شکستگيها در سنگها بيشتر و گسيختگي هاي جديد در محيط لرزه اي پديدار مي شوند . افزايش ريزشکستگيها باعث افزايش خلل و فرج و خروج گازهاي محبوس در داخل سنگها ،از جمله گاز رادون مي شود . تغييرات در ميزان غلظت گاز رادون معمولا از چند روز قبل از وقوع زمينلرزه اصلي قابل مشاهده است . ليکن پس از وقوع زمينلرزه اصلي ، محيط کاملا گسيخته و دگرگون شده است . از اينرو ، به نظر مي رسد که با آزاد شدن تنش باقيمانده در محيط و وقوع پسلرزه ها ، الگوي حاکم بر تغييرات غلظت گاز رادون نيز تغيير مي کند . در اين حالت ، بي هنجاري در ميزان غلظت گاز رادون را مي توان در اثر ترکيبي از تغييرات ناشي از زمينلرزه  اصلي و وقوع پسلرزه هاي زياد با فواصل زماني کم دانست که امکان جداسازي بي هنجاريهاي ناگهاني براي هر پسلرزه ، همانند زمينلرزه ، را فراهم نمي کند (نگارستاني ، 2003ميلادي ).  نمودار -2 تغييرات غلظت گاز رادون اندازه گيري شده و پيش بيني شده توسط شبکه آدالاين در بازه زماني 2004/2/10 ميلادي تا 2004/2/14 ميلادي در بم  ( نگارستاني ،  2003 ميلادي)

منابع فارسي :
نگارستاني ، ع ، 1381 شمسي. تجزيه و تحليل هوشمندانه زمينلرزه از طريق تشخيص تغييرات انتشارات گاز رادون و عوامل محيطي تاثيرگذار ( دما ، فشار ، بارندگي ، ... ) ، پايان نامه دکتري دانشگاه صنعتي اميرکبير.
ب ) منابع غير فارسي


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
سياسي
خبر دانشگاه
اجتماعي
دانش وپژوهش
اقتصادوبازار
مرزپرگهر
دريچه هنر
آزمون و سنجش
ورزشي در قلمرو ورزش
آگهي هاي روزنامه